TATAR EDEBİYATINDA SAVAŞIN İZLERİ: TACİ GIYZZET’İN İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI KONULU DRAMALARI
Folklor Akademi Dergisi · 29.03.2026 · 9 (1) · 129-142
DOI: 10.55666/folklor.1854248 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Folklor Akademi Dergisi, online erschienen am 29.03.2026. Verfasst von Gözde Güngör. Die Arbeit nennt 22 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Sovyetler Birliği tarihinde derin izler bırakan İkinci Dünya Savaşı, edebiyatın konu ve temalarını da doğrudan etkilemiştir. Sovyet literatüründe “Büyük Vatan Savaşı Devri Edebiyatı” olarak adlandırılan bu dönemin edebiyatı kahramanlık anlatılarından savaşın trajik panoramalarına kadar geniş bir tema yelpazesi sunar. Anlatıların merkezinde Sovyet toplumunun topyekûn mücadelesi yer alır. Cephe ve cephe gerisinde gösterilen fedakarlıklar, kayıplar ve olağanüstü direniş öyküleri aracılığıyla kolektif mücadele yüceltilir. Resmî ideolojik çerçevenin belirleyici olduğu bu metinlerde düşmana karşı savaşmayı meşrulaştıran ve teşvik eden bir söylem öne çıkarken savaşın yarattığı acı ve yıkım da özellikle lirizmin güçlendiği anlatım biçimleriyle ifade edilir. Böylece savaş devri edebiyatı, propaganda işlevini sürdürmekle birlikte bir önceki devirden farklı olarak bireyin duygu dünyasına daha ağırlık veren bir anlatı tarzı geliştirir. Bu çalışma İkinci Dünya Savaşı devrinde Tatar edebiyatının geçirdiği ideolojik ve tematik değişimi, Tatar yazar ve dramaturg Taci Gıyzzet’in Taymasovlar (Patriotlar) [Vatanseverler], Töngĕ Signal [Gece Sinyali] ve İzgĕ Emanet [Kutsal Emanet] adlı dram eserleri üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın giriş bölümünde, İkinci Dünya Savaşı’nın Sovyet edebiyatı içindeki genel yansımaları ele alınmış; savaşın başlamasıyla birlikte şekillenen resmî ideolojik söylem, estetik yönelimler ve tematik çerçeve ana hatlarıyla ortaya konulmuştur. Ardından Sovyetler Birliği edebiyatlarından biri olan Tatar edebiyatının savaş teması etrafında şekillenen edebî yönelimlerine değinilmiştir. Bu çerçevede Gıyzzet’in 1941–1944 yılları arasında kaleme aldığı eserleri üzerinde tematik bir çözümleme yapılmıştır. Bu çözümleme neticesinde savaş devri Sovyet edebiyatının ideolojik ve estetik bakımdan kurucu devirde şekillenen edebî gelenekle süreklilik ilişkisi içinde olduğu görülmüştür. Savaş koşulları, Sovyet edebiyatının temel propagandist çerçevesini değiştirmemiş; bu çerçeve, yeni tarihsel bağlam doğrultusunda farklı temalar ve anlatı kurguları aracılığıyla yeniden üretilmiştir. Kurucu devirde sosyalist toplumun inşası etrafında şekillenen edebî misyon, savaş yıllarında vatan savunması, fedakârlık ve kolektif mücadele söylemleriyle devam ettirilmiştir. Bu süreçte, önceki dönemin idealize edilmiş olumlu kahraman tipleri savaş bağlamına uyarlanmış; sınıfsal mücadele ekseninde kurgulanan çatışmalar, işgalci güçlere karşı yürütülen bir varoluş mücadelesi biçiminde yeniden yapılandırılmıştır.
Zitieren
APA
Güngör, G. (2026). TATAR EDEBİYATINDA SAVAŞIN İZLERİ: TACİ GIYZZET’İN İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI KONULU DRAMALARI. Folklor Akademi Dergisi, 9(1), 129-142. https://doi.org/10.55666/folklor.1854248
Vancouver
Güngör G. TATAR EDEBİYATINDA SAVAŞIN İZLERİ: TACİ GIYZZET’İN İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI KONULU DRAMALARI. Folklor Akademi Dergisi. 2026;9(1):129-142. doi:10.55666/folklor.1854248
BibTeX
@article{Gngr2026,
author = {Güngör, Gözde},
title = {TATAR EDEBİYATINDA SAVAŞIN İZLERİ: TACİ GIYZZET’İN İKİNCİ DÜNYA SAVAŞI KONULU DRAMALARI},
journal = {Folklor Akademi Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {129--142},
doi = {10.55666/folklor.1854248}
}
EUVIMED