Savaşın Gölgesinde Osmanlı’da Sosyal Hizmet Uygulamaları: Birinci Dünya Savaşı Döneminde Yetim ve Öksüz Çocuklar
SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi · 30.06.2026 · 36 (1) · 341-354
DOI: 10.54078/savsad.1881952 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Murat Altuntaş. Die Arbeit nennt 27 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Birinci Dünya Savaşı, Osmanlı toplumunda çok yönlü ve derin ekonomik, sosyal ve kültürel yıkımlara yol açmış; bu yıkım özellikle yetim ve öksüz çocukların yaşam koşullarını daha da ağırlaştırarak onların korunmasını zorunlu bir toplumsal mesele hâline getirmiştir. Savaş sürecinde aile yapısının çözülmesi, kitlesel göç hareketleri, artan yoksulluk, kıtlık koşulları ve salgın hastalıkların yaygınlaşması, çocukların hem temel yaşam ihtiyaçlarına erişimini hem de güvenli bir ortamda büyümelerini ciddi şekilde engellemiştir. Bu durum, sosyal hizmet anlayışının yalnızca temel yardım sağlama işleviyle sınırlı kalmayıp, çocukların güvenliği, fiziksel sağlığı, eğitimi ve psikososyal gelişimini birlikte ele alan çok boyutlu bir yapıya dönüşmesini zorunlu kılmıştır. Devlet kurumları ile sivil girişimler arasında kurulan iş birliği, ortaya çıkan bu yoğun ihtiyaçlara yanıt verilmesinde kritik bir rol üstlenmiş, böylece daha örgütlü ve sistemli bir yardım ağı oluşturulmuştur. Darülaceze, Darüleytam ve Himaye-i Etfal Cemiyeti gibi kurumlar, yetim ve öksüz çocukların barınma, beslenme, sağlık ve eğitim ihtiyaçlarını karşılamakla kalmamış, aynı zamanda mesleki eğitim ve yönlendirme faaliyetleri aracılığıyla onların toplumsal hayata uyum sağlamalarını da desteklemiştir. Bunun yanında psikososyal destek niteliği taşıyan uygulamalar, savaşın çocuklar üzerindeki travmatik etkilerini azaltmayı hedeflemiştir. Aileler ve yerel toplulukların da bu sürece aktif biçimde katılması, toplumsal dayanışma ağlarını güçlendirmiş ve çocukların korunmasında tamamlayıcı bir rol oynamıştır. Bu bütüncül yaklaşım, kriz dönemlerinde sosyal yardım mekanizmalarının yalnızca bireysel destek değil, aynı zamanda toplumsal dayanışmayı, sosyal adaleti ve toplumun direnç kapasitesini güçlendiren bir yapı olduğunu ortaya koymaktadır. Böylece savaş koşullarında geliştirilen bu sistem, çocukların korunmasını ve topluma uyumlu bireyler olarak yetişmesini sağlayan önemli bir tarihsel sosyal müdahale örneği olarak değerlendirilmektedir.
Zitieren
APA
Altuntaş, M. (2026). Savaşın Gölgesinde Osmanlı’da Sosyal Hizmet Uygulamaları: Birinci Dünya Savaşı Döneminde Yetim ve Öksüz Çocuklar. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi, 36(1), 341-354. https://doi.org/10.54078/savsad.1881952
Vancouver
Altuntaş M. Savaşın Gölgesinde Osmanlı’da Sosyal Hizmet Uygulamaları: Birinci Dünya Savaşı Döneminde Yetim ve Öksüz Çocuklar. SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi. 2026;36(1):341-354. doi:10.54078/savsad.1881952
BibTeX
@article{Altunta2026,
author = {Altuntaş, Murat},
title = {Savaşın Gölgesinde Osmanlı’da Sosyal Hizmet Uygulamaları: Birinci Dünya Savaşı Döneminde Yetim ve Öksüz Çocuklar},
journal = {SAVSAD Savunma ve Savaş Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {36},
number = {1},
pages = {341--354},
doi = {10.54078/savsad.1881952}
}
EUVIMED