Savaşın Gölgesinde Çocukluk İkinci Dünya Savaşı Döneminde Türkiye'de Korunmaya Muhtaç Çocuklar (1939-1945)
Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 31.05.2026 · 10 (1) · 937-974
DOI: 10.30561/sinopusd.1906363 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Hürü Sağlam Tekir. Die Arbeit nennt 35 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, İkinci Dünya Savaşı yıllarında (1939-1945) Türkiye’de tırmanışa geçen çocuk yoksulluğu ve sokak çocukları meselesi; dönemin hükümet raporları, istatistikler ve basına yansıyan veriler üzerinden ele alınmaktadır. Türkiye savaşa girmemiş olsa da seferberlik ekonomisinin getirdiği üretim düşüşü ve şiddetli hayat pahalılığı, aile yapısında ciddi sarsıntılara yol açmıştır. Bu dönemde sayıları hızla artan kimsesiz ve korunmasız çocuklar, devlet kayıtlarına "acil müdahale edilmesi gereken bir toplumsal kriz" olarak geçmiştir. Çalışmanın ana dayanağını, hükümet tarafından görevlendirilen komisyonların hazırladığı teknik raporlar oluşturmaktadır. Bu belgeler doğrultusunda çocuklar; kimsesiz, yoksul, bakımsız ve aylak şeklinde dönemin kendi resmi sınıflandırmasıyla incelenmiştir. Özellikle büyük şehirlerdeki denetim boşluğu ve hızlı nüfus hareketlerinin çocukları suç ortamına nasıl ittiği, köy ve kent arasındaki farklar üzerinden analiz edilmektedir. Dönemin gazete haberleri ise bu raporlardaki teknik verileri desteklemekte ve sokaktaki çocukların durumunun ulaştığı vahim boyutları tüm çıplaklığıyla gözler önüne sermektedir. İncelenen raporlar ve dönemin basın dili, devletin bu meseleye sadece bir hayırseverlik penceresinden bakmadığını kanıtlamaktadır. Çocuk; milli müdafaa ve nüfus politikalarının bir gereği olarak, "ülkenin gelecekteki savunucusu ve üreticisi" şeklinde konumlandırılmıştır. Dolayısıyla çocukları korumaya yönelik harcamalar, bir yardım faaliyeti değil, devletin bekası için yapılan zorunlu bir yatırım olarak meşrulaştırılmıştır. Çalışma, savaşın yarattığı kriz ortamında Cumhuriyet yönetiminin sosyal sorumluluk anlayışının nasıl somut bir raporlama ve politika pratiğine dönüştüğünü ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Tekir, H. S. (2026). Savaşın Gölgesinde Çocukluk İkinci Dünya Savaşı Döneminde Türkiye'de Korunmaya Muhtaç Çocuklar (1939-1945). Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(1), 937-974. https://doi.org/10.30561/sinopusd.1906363
Vancouver
Tekir HS. Savaşın Gölgesinde Çocukluk İkinci Dünya Savaşı Döneminde Türkiye'de Korunmaya Muhtaç Çocuklar (1939-1945). Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;10(1):937-974. doi:10.30561/sinopusd.1906363
BibTeX
@article{Tekir2026,
author = {Tekir, Hürü Sağlam},
title = {Savaşın Gölgesinde Çocukluk İkinci Dünya Savaşı Döneminde Türkiye'de Korunmaya Muhtaç Çocuklar (1939-1945)},
journal = {Sinop Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {937--974},
doi = {10.30561/sinopusd.1906363}
}
EUVIMED