Küme Kuramını Çoğul Mantıkla Sentezlemek: Çeşitli Yaklaşımlar, Felsefi Gerekçelendirmeleri ve Eleştirileri
Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi · 09.06.2026 · (25) · 319-337
DOI: 10.55256/temasa.1929304 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, online erschienen am 09.06.2026. Verfasst von Ali Bilge Öztürk. Die Arbeit nennt 23 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Zermelo-Fraenkel küme kuramı (ZFC) sıklıkla “matematiğin en genelgeçer/ortak temeli” olarak tanınmaktadır. Geleneksel olarak ZFC birinci derece mantığın sınırlarında formüle edilmiş ve çalışılmıştır. Yani ZFC alışılageldiği haliyle bir birinci derece kuramdır. Ancak 1970’li yıllardan beri giderek daha fazla mantık felsefecisi ve küme kuramcısı çeşitli nedenlerle küme kuramını ve matematiğin temellerini çalışmak için daha güçlü bir kuramın gerekliliğini savunmaktadır. Bu çerçevede şimdiye kadar en çok dile getirilen öneri ZFC’nin ikinci derece mantık dilinde formüle edilmiş bir biçimini benimsemek olmuştur. Ancak böyle bir formülasyonda ZFC bir saf küme kuramından ziyade bir sınıf-küme kuramı haline gelmektedir. Bu bağlamda son yıllarda sıkça tartışılan alternatif bir yaklaşım, küme kuramını çoğul mantıkla çalışmak ve hatta sentezlemektir. Çoğul mantıkla formüle edilmiş bir küme kuramının hem ikinci derece mantıkla formüle edilmiş ZFC’nin avantajlarını sağlayacağı hem de bunu bir sınıf-küme kuramı haline gelmeden başaracağı öngörülmektedir. Bu çalışma, çağdaş felsefi küme kuramı literatüründe daha yüksek derece küme kuramları için güçlenen talebin nedenlerini, küme kuramını çoğul mantıkla çalışma teklifinin nedenlerini, böyle bir sentezin önündeki çeşitli sorunları, bu sorunları çözmek için geliştirilen çeşitli stratejileri ve bunların felsefi gerekçelendirmelerini tanıtmaktadır. Ayrıca bu stratejilerin kısa bir eleştirisini de sunmaktadır.
Zitieren
APA
Öztürk, A. B. (2026). Küme Kuramını Çoğul Mantıkla Sentezlemek: Çeşitli Yaklaşımlar, Felsefi Gerekçelendirmeleri ve Eleştirileri. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi, 319-337. https://doi.org/10.55256/temasa.1929304
Vancouver
Öztürk AB. Küme Kuramını Çoğul Mantıkla Sentezlemek: Çeşitli Yaklaşımlar, Felsefi Gerekçelendirmeleri ve Eleştirileri. Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi. 2026:319-337. doi:10.55256/temasa.1929304
BibTeX
@article{ztrk2026,
author = {Öztürk, Ali Bilge},
title = {Küme Kuramını Çoğul Mantıkla Sentezlemek: Çeşitli Yaklaşımlar, Felsefi Gerekçelendirmeleri ve Eleştirileri},
journal = {Temaşa Erciyes Üniversitesi Felsefe Bölümü Dergisi},
year = {2026},
number = {25},
pages = {319--337},
doi = {10.55256/temasa.1929304}
}
EUVIMED