Nâ’ilî’nin Şiirlerine Hikemî ve Felsefî Bir Yaklaşım
Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi · 30.07.2026 · 10 (2) · 631-649
DOI: 10.34083/akaded.1956091 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Aysun Sungurhan. Die Arbeit nennt 69 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Klasik Türk şairleri, duygu ve düşüncelerini, çeşitli kaynaklardan beslenerek mensubu oldukları edebî geleneğin imkânları doğrultusunda sanatsal bir üslupla şiirlerinde dile getirmişlerdir. 17. yüzyıl şairlerinden Sebk-i Hindî’nin en önemli temsilcisi kabul edilen Nâ’ilî de çeşitli kaynakların yanı sıra İslâm hikmeti ve Antik Yunan felsefesinden beslenmiş; Osmanlı Devleti’nin her alanda karşılaştığı zorlukları, toplumsal bozulmayı ve kişisel sıkıntılarını, şiirlerinde dinî, tasavvufî, hikemî ve felsefî bir yaklaşımla sunmuştur. Nâ’ilî, klasik Türk şiirinde akıl ve mantığın timsali olarak anılan Antik Yunan filozofları Platon (Eflâtûn) ve Aristoteles (Aristô)’i özellikle kasidelerinde sadece bir benzetme unsuru olarak ele almamış; onların felsefî düşünce tarzlarını, kendi hikemî bakış açısını, belli ölçülerde şiirlerinde ifade etmiştir. Nâ’ilî, bazen de gazellerinde Platon ve Aristoteles üzerinden yaptığı benzetmelerle klasik Türk şiirinde alışılagelmiş sevgili ve âşık tipine farklı vasıflar yüklemiş, bilgi ve olgunluğu bir âşıklık sebebi olarak göstermiş; akla, bilgiye, bilgeliğe, erdeme verdiği değeri hissettirmiştir. Nâ’ilî, bu üslubuyla klasik Türk şiirine yeni bir söyleyiş tarzı, hikemî ve felsefî bir derinlik katmıştır. Bu çalışmada, Nâ’ilî Dîvânı’ndan hikmet ve felsefe kavramlarının, Antik Yunan filozofları Platon (Eflâtûn) ve Aristotele (Aristô)’in taranması neticesinde seçilmiş temsilî beyitlerde şairin bu kavram ve şahısları, bunlarla ilgili unsurları, nasıl ele aldığı değerlendirilmiştir. Beyit değerlendirmelerinde klasik metin şerhi yöntemi uygulanmamıştır. Bu çalışma, klasik metin şerhi kapsamındaki çalışmalara dâhil değildir.
Zitieren
APA
Sungurhan, A. (2026). Nâ’ilî’nin Şiirlerine Hikemî ve Felsefî Bir Yaklaşım. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 10(2), 631-649. https://doi.org/10.34083/akaded.1956091
Vancouver
Sungurhan A. Nâ’ilî’nin Şiirlerine Hikemî ve Felsefî Bir Yaklaşım. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi. 2026;10(2):631-649. doi:10.34083/akaded.1956091
BibTeX
@article{Sungurhan2026,
author = {Sungurhan, Aysun},
title = {Nâ’ilî’nin Şiirlerine Hikemî ve Felsefî Bir Yaklaşım},
journal = {Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {2},
pages = {631--649},
doi = {10.34083/akaded.1956091}
}
EUVIMED