Spor Beslenmesinde Epigenetik ve Nutrigenetik Yaklaşımlar
Journal of Nutrition and Dietetics · 30.06.2026 · 54 (2) · 222-231
DOI: 10.33076/2026.bdd.2107 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Journal of Nutrition and Dietetics, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Eren Terzioğlu und 1 weiteren Autor:innen.
Abstract (Originalsprache)
Bu derleme, spor beslenmesinde epigenetik ve nutrigenetik mekanizmaların spor performansı ve antrenman adaptasyonuyla ilişkisini güncel literatür doğrultusunda değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda PubMed, Web of Science ve TR Dizin veritabanlarında “exercise epigenetics”, “sports nutrigenomics”, “epigenetic memory exercise” ve “nutrigenetics athletic performance” anahtar kelimeleri kullanılarak 2015–2025 yılları arasında yayımlanan İngilizce ve Türkçe çalışmalar incelenmiş; konu ile ilişkili insan ve hayvan çalışmalarının yanı sıra güncel derleme makaleler değerlendirmeye alınmıştır. Mevcut bulgular, egzersizin iskelet kasında geçici epigenetik değişiklikleri tetikleyebildiğini; folat, B12 vitamini, polifenoller ve omega-3 yağ asitleri gibi diyet bileşenlerinin ise bu süreci DNA metilasyonu, histon modifikasyonları ve mikroRNA’lar aracılığıyla modüle ederek adaptasyonun uzun dönemli olarak sürdürülmesine (epigenetik hafıza) katkı sağlayabileceğini düşündürmektedir. Ayrıca metilentetrahidrofolat redüktaz (MTHFR), alfa-aktinin-3 (ACTN3), tip V kolajen alfa 1 zinciri (COL5A1), sitokrom P450 1A2 (CYP1A2) ve D vitamini reseptörü (VDR) genlerindeki polimorfizmlerin, sporcularda belirli besin ögelerine verilen yanıtı etkileyebileceği ve bireysel performans farklılıklarıyla ilişkili olabileceği bildirilmektedir. Sonuç olarak, epigenetik ve nutrigenetik temelli kişiselleştirilmiş beslenme stratejileri; sporcularda toparlanma, beslenme yanıtlarının bireyselleştirilmesi ve performansla ilişkili biyolojik süreçlerin desteklenmesi açısından umut verici görünmektedir. Bununla birlikte, mevcut kanıtların önemli bir kısmı mekanistik ve gözlemsel çalışmalara dayandığından, klinik uygulamalar için daha fazla insan müdahale çalışmasına ihtiyaç vardır. Gelecekteki araştırmaların, poligenik risk skorlarını epigenetik verilerle bütünleştiren ve sporcu kohortlarında doğrulanmış modellerin geliştirilmesine odaklanması önerilmektedir.
Zitieren
APA
Terzioğlu, E., & Ersoy, G. (2026). Spor Beslenmesinde Epigenetik ve Nutrigenetik Yaklaşımlar. Journal of Nutrition and Dietetics, 54(2), 222-231. https://doi.org/10.33076/2026.bdd.2107
Vancouver
Terzioğlu E, Ersoy G. Spor Beslenmesinde Epigenetik ve Nutrigenetik Yaklaşımlar. Journal of Nutrition and Dietetics. 2026;54(2):222-231. doi:10.33076/2026.bdd.2107
BibTeX
@article{Terziolu2026,
author = {Terzioğlu, Eren and Ersoy, Gülgün},
title = {Spor Beslenmesinde Epigenetik ve Nutrigenetik Yaklaşımlar},
journal = {Journal of Nutrition and Dietetics},
year = {2026},
volume = {54},
number = {2},
pages = {222--231},
doi = {10.33076/2026.bdd.2107}
}
EUVIMED