Ebû Bekir Bâkıllânî’ye Göre Rü’yetullahın Delilleri
Adıyaman İlahiyat Dergisi · 30.06.2026 · (19) · 37-65
DOI: 10.54958/adid.1901774 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Adıyaman İlahiyat Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Muzaffer Barlak. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Rü’yetullah meselesi, baş gözüyle Allah’ın görülmesinin aklen mümkün olup olmadığının ve O’nun mü’minler tarafından görülüp görülmeyeceğinin ele alındığı bir tartışma alanıdır. İslâm düşünce tarihi içinde bu mesele ile ilgilenenler daha çok kelâmcılar olmuş ve bu mesele kelâm eserlerinin ilahiyat veya semiyyat bahislerinde yer alan alt başlıklardan birini oluşturmuştur. Tarihî süreçte rü’yetullahın imkân ve hakikatinin başlıca savunucuları Ehl-i sünnet ulemâsı olmuştur. Ehl-i sünnet ekolünün kurucu isimlerinden biri olmasına ve rü’yetullah meselesini detaylı bir şekilde ele almış olmasına rağmen şimdiye kadar Bâkıllânî’de rü’yetullahın delillerini ele alıp inceleyen müstakil bir çalışma yapılmamıştır. Bu çalışmanın hazırlanmasının amacı, Bâkıllânî’nin rü’yetullah görüşünü destekleyen delillerin ortaya konulması, bu delillerin gerek iç tutarlılık gerekse İslâmî nasların bütünlüğü açısından değerlendirilmesi ve onun rü’yetullah görüşünün günümüz rü’yetullah görüşleri üzerindeki etkisinin tespit edilmesidir. Bu amaca odaklanarak Bâkıllânî’nin günümüze ulaşan bütün eserleri nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği ile taranmış; elde edilen veriler metin tahlili ve karşılaştırmalı analiz yöntemiyle sistematik bir şekilde değerlendirilmiştir. Yapılan metin tahlilleri üzerinden Bâkıllânî’nin rü’yetullah görüşü yalın bir halde ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Daha önceki bir çalışmada Bâkıllânî’nin, rü’yetullahı reddedenlerin delillerine yönelik itirazları incelenmiştir. Bu çalışmada ise onun rü’yetullahın imkân ve hakikatini kanıtlamak üzere ortaya koyduğu deliller ele alınmıştır. Bâkıllânî, eserlerinde rü’yetullahın aklen mümkün ve naklen sabit olduğunu savunmuştur. Bu görüşünü sağlam bir zeminde ortaya koyabilmek için bir dizi delil getirmiş ve bu delilleri detaylı bir şekilde açıklamıştır. Bu delilleri iki kısım halinde ortaya koymuştur. Bunların ilki aklî deliller ve ikincisi de naklî delillerdir. Bâkıllânî’nin rü’yetullah görüşünü temellendirmek üzere ortaya koyduğu aklî deliller Allah’ın var olması, her gören varlığın kendisinin de görülebilir olması ve sahabîlerin Allah’ın görüleceği konusunda ittifak halinde bulunması hususlarıdır. Ele aldığı naklî deliller ise Hz. Mûsâ’nın Allah’ı görmeyi talep etmesi, bazı kimselerin Rablerine bakacaklarının bildirilmesi, mü’minler için cennetin ötesinde bir mükâfattan haber verilmesi, bazı kimselerin Rablerinden mahrum kalacaklarının ve bazı kimselerin de Rableri ile buluşacaklarının bildirilmesi, Hz. Peygamber’in Allah’ı görmek için dua etmesi ve yine Hz. Peygamber tarafından, mü’minlerin Allah’ı göreceklerinin bildirilmesi şeklindeki naslardır. Bâkıllânî’nin üzerinde durduğu aklî deliller, Allah’ın görülmesinin rasyonel bir gereklilik olduğunu kanıtlama hedefine dönük argümanlar hüviyetindedir. Ele aldığı naklî deliller ise rü’yetullahın mutlaka gerçekleşeceğini ortaya koymak üzere dayandığı temel dinamikler konumundadır. Bâkıllânî tarafından ileri sürülen bu delillerin Ehl-i sünnet geleneğinde kalıcı bir etki oluşturduğu ve devam eden dönemlerde Sünnî âlimler tarafından pek çok defa tekrar edildiği görülmektedir.
Zitieren
APA
Barlak, M. (2026). Ebû Bekir Bâkıllânî’ye Göre Rü’yetullahın Delilleri. Adıyaman İlahiyat Dergisi, 37-65. https://doi.org/10.54958/adid.1901774
Vancouver
Barlak M. Ebû Bekir Bâkıllânî’ye Göre Rü’yetullahın Delilleri. Adıyaman İlahiyat Dergisi. 2026:37-65. doi:10.54958/adid.1901774
BibTeX
@article{Barlak2026,
author = {Barlak, Muzaffer},
title = {Ebû Bekir Bâkıllânî’ye Göre Rü’yetullahın Delilleri},
journal = {Adıyaman İlahiyat Dergisi},
year = {2026},
number = {19},
pages = {37--65},
doi = {10.54958/adid.1901774}
}
EUVIMED