Aksarayî’nin Müsâmeretü’l-Ahbâr Adlı Eserinde İlhanlı Dönemi Anadolusu’na Dair
Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi · 29.04.2026 · 17 (1) · 200-211
DOI: 10.54558/jiss.1889152 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, online erschienen am 29.04.2026. Verfasst von Tunay Karakök. Die Arbeit nennt 41 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Amaç: Bu çalışma, İlhanlı-Moğol tahakkümünün Anadolu'daki sosyo-politik ve ekonomik etkilerini Aksarayî'nin Müsâmeretü'l-Ahbâr adlı eseri rehberliğinde incelemeyi amaçlamaktadır. Ayrıca, Selçuklu idari mirasının Osmanlı devlet yapısına aktarılma sürecini belgeleyen bir geçiş dönemi panoraması sunmaktadır.Yöntem: Çalışmada, Aksarayî'nin eserini birincil kaynak kabul eden metin analizi ve tarihsel karşılaştırma yöntemi kullanılmıştır. Yazarın maliye bürokrasisindeki konumu sayesinde sunduğu teknik veriler, dönemin diğer kaynaklarıyla karşılaştırılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca, konuyla ilgili modern literatürdeki farklı yaklaşımlar (Z. V. Togan, A. C. S. Peacock, İ. Erdem) karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır.Bulgular: Aksarayî'nin eseri, Anadolu'nun İlhanlılar tarafından sistematik bir "vergi deposu" olarak yapılandırıldığını ve olağanüstü vergilerle halkın ezildiğini ortaya koymaktadır. Merkezi otoritenin çöküşüyle birlikte uçlardaki Türkmen beyliklerinin yükseldiği ve Ahilik teşkilatının şehirlerde önemli bir direniş ağı haline geldiği tespit edilmiştir.Sonuç: Makale, Aksarayî'nin eserinin Anadolu'nun en karanlık dönemlerinden birine ışık tutan, basit bir kronik ötesinde sosyal ve idari bir analiz olduğu sonucuna varmaktadır. Eser, Selçuklu-İlhanlı idari birikiminin Osmanlı Beyliği'ne aktarılmasında kurumsal hafızanın oynadığı kritik rolü belgelemektedir.Özgünlük: Bu çalışmanın özgünlüğü, dönemin maliye bürokrasisinde görev yapmış Aksarayî'nin eşsiz teknik veriler sunan eserini birincil kaynak olarak kullanmasına dayanmaktadır. Literatürde sıklıkla siyasi çöküş odaklı okunan bu dönemi, farklı yaklaşımları da değerlendirerek bir geçiş ve dönüşüm süreci olarak yorumlaması çalışmanın özgün katkısını oluşturmaktadır.
Zitieren
APA
Karakök, T. (2026). Aksarayî’nin Müsâmeretü’l-Ahbâr Adlı Eserinde İlhanlı Dönemi Anadolusu’na Dair. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 17(1), 200-211. https://doi.org/10.54558/jiss.1889152
Vancouver
Karakök T. Aksarayî’nin Müsâmeretü’l-Ahbâr Adlı Eserinde İlhanlı Dönemi Anadolusu’na Dair. Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 2026;17(1):200-211. doi:10.54558/jiss.1889152
BibTeX
@article{Karakk2026,
author = {Karakök, Tunay},
title = {Aksarayî’nin Müsâmeretü’l-Ahbâr Adlı Eserinde İlhanlı Dönemi Anadolusu’na Dair},
journal = {Çankırı Karatekin Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi},
year = {2026},
volume = {17},
number = {1},
pages = {200--211},
doi = {10.54558/jiss.1889152}
}
EUVIMED