Eşrefoğlu Rûmî’nin Müzekki’n-Nüfûs Adlı Eserinde Halvet
Sufiyye · 30.06.2026 · (20) · 193-216
DOI: 10.46231/sufiyye.1865474 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sufiyye, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Edibe Boyraz. Die Arbeit nennt 45 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Halvet, müridin mürşidinin gözetiminde belli bir süre boyunca insanlardan uzaklaşarak tekkenin özel bölümlerinde tek başına kalması ve vaktini yalnızca ibadetle geçirmesi anlamına gelir. Halvet sayesinde müridin kötü huy ve sıfatlardan arınıp yerine güzel huy ve ahlak ile bezenmesi hedeflenmektedir. Bu amaç doğrultusunda yalnızca Allah Teâlâ’ya ibadetle meşgul olan müridin, kalbini mâsivâdan temizleyerek Allah Teâlâ’ya yönlendirmesi gerekmektedir. Halvet, sâlikin halka hizmet edebilmek için belirli bir süre halktan uzaklaşmasıdır. Bu yönüyle halvetin gayesi yalnızca bireysel değil, aynı zamanda toplumsal bir fayda da taşımaktadır. Eşrefoğlu Rûmî’nin (öl.874/1469-70) tasavvufî eğitim anlayışında önemli bir yere sahip olan halvet uygulaması, Müzekki’n-Nüfûs adlı eserinde ayrıntılı biçimde ele alınmış ve tasavvuf yoluna intisap eden sâliklere tavsiye edilmiştir. Eşrefoğlu Rûmî’nin söz konusu eserinde halvet uygulamasının teorik çerçevesini adeta bir eğitim programı titizliğinde ortaya koyduğu, ayrıca kendi deneyimlerini de aktarmak suretiyle bu metodun uygulanabilirliği ve hayata geçirilebilirliği noktasında muhataplarına somut bir model teşkil ettiği görülmektedir. Bu yönüyle Eşrefoğlu’nun halvet metodunu, amelî eğitimin temel ve vazgeçilmez bir unsuru olarak benimsediği ve uygulattığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada, tasavvufî eğitim metotlarından biri olan halvet hem kavramsal çerçevede hem de tasavvufî boyutuyla ve özellikle Müzekki’n-Nüfûs adlı eseri ile Eşrefoğlu Rûmî’nin perspektifinden hareketle açıklanacaktır. Halvetin şartları ve âdâbının yanı sıra Kâdiriyye tarikatında bu uygulamanın önemine de yer verilecek, halvetin tasavvufî eğitimde teşkil ettiği öneme, mezkûr eser bağlamında oluşturulan niyet, riyâdan arınma, râbıta ve zikrullahla meşguliyet başlıkları altında değinilecektir. Çalışmamız, eser merkezli kavramsal içerik analizi yöntemine dayanmakta olup halvet kavramına ilişkin özellikle müellifin tecrübelerine dayanan aktarımlarını detaylıca mercek altına alarak değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Boyraz, E. (2026). Eşrefoğlu Rûmî’nin Müzekki’n-Nüfûs Adlı Eserinde Halvet. Sufiyye, 193-216. https://doi.org/10.46231/sufiyye.1865474
Vancouver
Boyraz E. Eşrefoğlu Rûmî’nin Müzekki’n-Nüfûs Adlı Eserinde Halvet. Sufiyye. 2026:193-216. doi:10.46231/sufiyye.1865474
BibTeX
@article{Boyraz2026,
author = {Boyraz, Edibe},
title = {Eşrefoğlu Rûmî’nin Müzekki’n-Nüfûs Adlı Eserinde Halvet},
journal = {Sufiyye},
year = {2026},
number = {20},
pages = {193--216},
doi = {10.46231/sufiyye.1865474}
}
EUVIMED