ESKİ TÜRK GELENEKLERİNİN GÜNÜMÜZ KAZAK TOPLUMUNDAKİ İZLERİ
Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi · 31.05.2026 · 8 (17) · 509-526
DOI: 10.53718/gttad.1799119 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Gülşah Çoban Akkıyal. Die Arbeit nennt 34 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Kazakistan bağımsız Türk cumhuriyetleri arasında en büyük yüz ölçümüne sahip olan ülkedir. Konum itibarıyla da Asya’nın tam merkezinde yer alır. Aynı zamanda Kazakistan, hâkim olduğu coğrafyada birçok yeraltı zenginliğine sahip, dünya ticareti açısından önemli bir ülkedir. Rusya’nın sömürgesi olmak, büyük açlıktan en çok etkilenen millet olmak, Stalin’in siyaseti sebebiyle neredeyse çoğu büyük âlimini ve yetenekli nüfusunu kaybetmek Kazakistan için her biri başlı başına çok büyük talihsizliklerdi. Tarih boyunca karşılaştıkları tüm zor koşulların ardından bugün Kazakistan, bölgesinin en zengin ülkesidir. Günümüzde 21 milyonluk nüfusa sahip olan ülkenin en dikkat çeken özelliklerinden birisi de kültürel hafızasının son derece kuvvetli oluşudur. Kültürel hafıza o denli kuvvetlidir ki binlerce yıllık göçebe yaşam pratiklerinin, bozkır felsefesinin, Türk diline ait en erken kelime örneklerinin, mitolojik unsurlarının ve sembollerinin izini Kazak toplumunda bugün hâlâ bulmaktayız. Öyle ki Türk kültürünün bilinen en eski ögeleri halen neredeyse birebir korunmaktadır. Kültür ögeleri içerisinde özellikle inanca dair uygulamalardaki değişim İslamiyet’in kabulü ile görülür ki yeni dini ortam bile Şamanist unsurları tamamen silip atamamıştır. Türk kültür tarihi ve folklor araştırmaları için bir memba durumunda olan Kazak toplumu, doğum ve ölüm geleneklerinden gündelik yaşama giyim-kuşamdan yeme-içmeye değin sayısız kültürel ögeyi toplumsal belleğinde yaşatmaktadır. Bu sayısız örnek içinden belli başlı adetler seçilerek makaleye bir çerçeve oluşturuldu. Bu bağlamda makale kapsamını aşmaması adına dul at, kurt, kımız, göçer ev (keçe çadır), Nevruz Bayramı, baksı, alazlama, çeşitli doğa kültleri, saçı, yas tutma, ölü gömme gelenekleri, giyim-kuşam kültürü gibi konular başlıklandırıldı. Makalenin içeriğini oluşturan bir grup gelenek derlenirken sözlü kültür verilerine de başvurulmuştur. Bu noktada atasözleri ve deyimlerin anlatım dinamiklerini zenginleştirmesi öngörülmüştür. Günümüz Kazak toplumunun kültürüne bakıldığında bir başka dikkat çekici konu kültürel sürekliliğin canlılığıdır. Köklü bozkır medeniyetinin günümüzdeki en büyük temsilcileri olan Kazaklar, geçmişten miras aldıkları gelenekleri nesilden nesile aktarmışlardır. Bu kuşaklar arası aktarım en açık şekilde sözlü kültür geleneği içerisinde görülür. Herhangi bir kayıta bile ihtiyaç duymadan yüzyıllarca yaşayan ninni, masal, efsane, halk şiiri ve mit örnekleri vardır. Sözlü kültürün canlılığı toplumsal hafızanın kuvveti ile doğru orantılıdır. Tabiatla insan arasındaki yüksek adaptasyonun bir örneği olan göçebe yaşamda, hayatı kolaylaştıran pek çok eşya vardır. Bu eşyalar hem formunu hem de yapım tekniklerini günümüz Kazaklarında korumaktadır. Göçebe yaşam sadece işlevsellik gözetmez. Hayatı kolaylaştıran icatların yanında yüksek bir yaşam estetiği, mitoloji ve dünya felsefesi barındırır. Kazak toplumu işlevsellik ve estetik zevklerin bir araya geldiği eski Türk medeniyet unsurlarını toplum zihninde saklamıştır. Bu sebeple sayısız gelenek arasından seçilmiş örnekler ile bu makalede Kazak toplumunun gelenekleri kadar kolektif belleğinin gücü üzerinde de durulacaktır.
Zitieren
APA
Akkıyal, G. Ç. (2026). ESKİ TÜRK GELENEKLERİNİN GÜNÜMÜZ KAZAK TOPLUMUNDAKİ İZLERİ. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi, 8(17), 509-526. https://doi.org/10.53718/gttad.1799119
Vancouver
Akkıyal GÇ. ESKİ TÜRK GELENEKLERİNİN GÜNÜMÜZ KAZAK TOPLUMUNDAKİ İZLERİ. Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi. 2026;8(17):509-526. doi:10.53718/gttad.1799119
BibTeX
@article{Akkyal2026,
author = {Akkıyal, Gülşah Çoban},
title = {ESKİ TÜRK GELENEKLERİNİN GÜNÜMÜZ KAZAK TOPLUMUNDAKİ İZLERİ},
journal = {Genel Türk Tarihi Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {8},
number = {17},
pages = {509--526},
doi = {10.53718/gttad.1799119}
}
EUVIMED