EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Topografik Haritaları Yorumlamada Bilişsel Yetkinlik: İnsan ve Yapay Zekâ Karşılaştırması

İsmail Emin Yapan, Cennet Şanlı

Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi · 31.03.2026 · (67) · 623-649

DOI: 10.53444/deubefd.1836872 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von İsmail Emin Yapan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 61 Literaturangaben. Gefördert von: TÜBİTAK-2209-A.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu araştırmanın amacı ChatGPT-4o Plus’ın topografik haritalarda eğim yorumlama performansını coğrafya lisans öğrencilerinin bilişsel yetkinlikleriyle karşılaştırmak ve ChatGPT-4o Plus’ın izlediği çözümleme yaklaşımları ile öğrencilerin kullandıkları bilişsel stratejileri analiz ederek her iki grubun eğim haritası yorumlama performanslarını değerlendirmektir. Ayrıca araştırma, öğrenci görüşleri doğrultusunda ChatGPT-4o Plus’ın bu sürece entegrasyonunun sunduğu fırsatları ve sınırlılıkları belirlemeyi amaçlamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması deseni benimsenmiştir. Çalışma grubunu amaçlı örnekleme yöntemi ile belirlenen 7 coğrafya lisans öğrencisi ile ChatGPT-4o Plus oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak Harita Beceri Testi, çalışma yaprağı ve görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen veriler betimsel analiz yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda coğrafya lisans öğrencilerinin eğim haritası yorumlama sürecinde farklı bilişsel stratejiler kullandıkları, harita okuma bileşenlerine yaklaşımlarının bireysel olarak değiştiği ve yorumlama düzeylerinin genellikle temel düzeyde kaldığı tespit edilmiştir. ChatGPT-4o Plus eğim haritası yorumlarken yapılandırılmış ve sistematik bir yaklaşım sergilemiştir. Modelin; yön tayini, lejant okuma ve renk-eğim ilişkilendirmesini aşamalı biçimde yürüttüğü; nicel verilerle birlikte görsel-mekânsal desenleri analiz ederek çok değişkenli bir değerlendirme yaptığı saptanmıştır. Coğrafya lisans öğrencilerinin “yer belirleme” ve “eğim hesaplama” gibi temel becerilerde başarılı performans gösterirken; mekânsal ilişkilendirmede yüzeysel düzeyde yetkinlik gösterdiği tespit edilmiştir. ChatGPT-4o Plus’ın ise çok boyutlu analizler yaparak mekânsal değişkenleri bütüncül biçimde değerlendirdiği ancak coğrafi terimleri her zaman bağlama uygun kullanmadığı saptanmıştır. Bu doğrultuda ChatGPT-4o Plus’ın topografik harita yorumlama sürecinde öğretici bir destek aracı olarak kullanılması ve coğrafya eğitimine eleştirel düşünmeyi teşvik eden pedagojik bir çerçeve içerisinde entegre edilmesi önerilmiştir.

Förderung

  • TÜBİTAK-2209-A

Zitieren

APA

Yapan, İ. E., & Şanlı, C. (2026). Topografik Haritaları Yorumlamada Bilişsel Yetkinlik: İnsan ve Yapay Zekâ Karşılaştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, 623-649. https://doi.org/10.53444/deubefd.1836872

Vancouver

Yapan İE, Şanlı C. Topografik Haritaları Yorumlamada Bilişsel Yetkinlik: İnsan ve Yapay Zekâ Karşılaştırması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi. 2026:623-649. doi:10.53444/deubefd.1836872

BibTeX
@article{Yapan2026,
  author = {Yapan, İsmail Emin and Şanlı, Cennet},
  title = {Topografik Haritaları Yorumlamada Bilişsel Yetkinlik: İnsan ve Yapay Zekâ Karşılaştırması},
  journal = {Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  number = {67},
  pages = {623--649},
  doi = {10.53444/deubefd.1836872}
}
Kostenlos starten →