Yapay Zeka Sistemleri ve İnsan İşbirliğinin Psikolojik, Sosyal ve Eğitsel Etkileri
Erzurum Teknik Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi · 17.05.2026 · (25) · 92-106
DOI: 10.29157/etusbed.1794583 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Erzurum Teknik Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi, online erschienen am 17.05.2026. Verfasst von Mehmet Akın Bulut und 3 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 56 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yapay zekâ (YZ) sistemlerinin ve YZ destekli robotların işbirliğine dayalı insan çalışma ortamlarına entegrasyonu, çok yönlü psikolojik, sosyal ve eğitsel etkilere yol açmıştır. Bu çalışma, PRISMA 2020 yönergeleri doğrultusunda yürütülen sistematik bir literatür derlemesi sunmakta ve 2019–2025 yılları arasında yayımlanan hakemli çalışmaları sentezlemektedir. İlgili çalışmalar, Scopus, Web of Science ve Google Scholar veri tabanlarında yapılan taramalarla belirlenmiştir. Derlemenin amacı, insan–YZ işbirliğinin ruh sağlığı, duygusal dayanıklılık ve bilişsel dinamikler üzerindeki etkilerini incelemektir. Disiplinlerarası literatüre dayanan analizde; teknostres, otomasyon yorgunluğu, bilişsel aşırı yüklenme, algoritmik kaygı, aşırı güven ve sorumluluk belirsizliği gibi temel olgular ele alınmaktadır. Bulgular, YZ’nin opaklığı, otomasyon yoğunluğu, antropomorfik ve duygusal tasarım özellikleri ile insan merkezli sistem tasarımının, kullanıcıların psikolojik tepkilerini şekillendirmede belirleyici rol oynadığını göstermektedir. İyi tasarlanmış YZ sistemleri bilişsel verimliliği ve iş tatminini artırma potansiyeline sahipken, insan faktörlerini göz ardı eden entegrasyonlar artan kaygı, tükenmişlik ve işten kopma ile ilişkilendirilmektedir. Bu bağlamda çalışma, sürdürülebilir insan–YZ işbirliğini desteklemek amacıyla şeffaflık, açıklanabilirlik ve kullanıcı otonomisini önceleyen insan merkezli bir yaklaşımın benimsenmesinin önemini vurgulamaktadır.
Zitieren
APA
Bulut, M. A., Kaya, N., Ortak, A., & Baghirli, S. N. A. (2026). Yapay Zeka Sistemleri ve İnsan İşbirliğinin Psikolojik, Sosyal ve Eğitsel Etkileri. Erzurum Teknik Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi, 92-106. https://doi.org/10.29157/etusbed.1794583
Vancouver
Bulut MA, Kaya N, Ortak A, Baghirli SNA. Yapay Zeka Sistemleri ve İnsan İşbirliğinin Psikolojik, Sosyal ve Eğitsel Etkileri. Erzurum Teknik Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi. 2026:92-106. doi:10.29157/etusbed.1794583
BibTeX
@article{Bulut2026,
author = {Bulut, Mehmet Akın and Kaya, Nurevşah and Ortak, Abdullah and Baghirli, Sevda Nur Akan},
title = {Yapay Zeka Sistemleri ve İnsan İşbirliğinin Psikolojik, Sosyal ve Eğitsel Etkileri},
journal = {Erzurum Teknik Universitesi Sosyal Bilimler Enstitusu Dergisi},
year = {2026},
number = {25},
pages = {92--106},
doi = {10.29157/etusbed.1794583}
}
EUVIMED