EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Câhiliye’den İslâm’a Geçiş Sürecinde Arap Şiirinde Edebî Tasvirler ve Lugavî Tahliller Üzerine Analitik Bir İnceleme: Ma‘bed el-Huzâî’nin Lâmiyye’si Örneği

Mustafa Sezer

Uludağ İlahiyat Dergisi · 27.06.2026 · 35 (1) · 219-250

DOI: 10.51447/uluid.1865578 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Uludağ İlahiyat Dergisi, online erschienen am 27.06.2026. Verfasst von Mustafa Sezer. Die Arbeit nennt 68 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Dilin gelişimi, toplumların tarihsel dönüşüm ve sosyo-kültürel yapılarıyla yakından ilişkilidir. Toplumsal yaşamı derinden etkileyen olaylar, dili ve edebiyatı da biçimlendirmiştir. Bu çerçevede Sâmî dil ailesinin köklü bir üyesi olan Arap dili, Câhiliye döneminden İslâm’a geçiş sürecinde önemli değişimlere tanıklık etmiştir. Câhiliye devrinde Arap dilinin başlıca edebî faaliyeti, anonim olarak kuşaktan kuşağa aktarılan ve belirli vesilelerle söylenen şiirlerdir. Bu şiirler, Arap toplumunun hafızasını ve değer dünyasını yansıtan sözlü kültürün temel unsurlarıdır. İslâm’ın gelişiyle Arap dili sistematik bir kimlik kazanmış; nahiv, sarf, belâgat, arûz ve edebiyat gibi alanlar ortaya çıkmıştır. Bu süreç, klasik dönemde dilin kemâle ermesini sağlamış ve Arapçanın evrensel bir kültür dili hâline gelmesine zemin hazırlamıştır. Câhiliyeden İslâm’a geçişte dikkat çeken en belirgin lugavî faaliyetlerden biri, sahâbîlerin inanç, coşku ve bağlılıklarını ifade ettikleri şiirlerdir. Bazı sahâbîlerin geniş divanları bulunurken, kimileri yalnızca birkaç şiirle tanınmıştır. Huzâa kabilesi lideri sahâbî Ma‘bed el-Huzâî, Hamrâu’l-Esed Gazvesi vesilesiyle söylediği şiirle öne çıkar. Uhud Savaşı’nın hemen ardından gerçekleşen bu gazve, Müslümanların moralini yükseltme ve müşriklere gözdağı verme amacı taşır. Ma‘bed, Hz. Peygamber’in ordusuna manevi destek olmak için Hamrâu’l-Esed’e gitmiş, oradaki manevi atmosferi müşriklerin Ravhâ’daki karargâhına taşıyarak Ebû Süfyân’ın moralini sarsmıştır. Onlara söylediği şiir, müşrik ordusunun geri çekilmesinde etkili olmuştur. Bu çalışmada Ma‘bed el-Huzâî’nin söz konusu şiiri edebî ve belâğî açıdan incelenmiştir. Önce Hamrâu’l-Esed vakasının tarihî arka planı tanıtılmış, ardından şiirdeki tasvirler, mecazlar, teşbihler ve gramer incelikleri ele alınmıştır. Şiirin arûz yapısı da değerlendirilerek nazım sistematiği ortaya konmuştur. Böylece metnin dilsel derinliği, anlatım üslubu ve tematik yönü belirlenmiştir. Sonuç olarak çalışma, Câhiliye’den Sadr-ı İslâm’a geçişteki şiirin edebî değerini göstermekte ve tarihî olaylara Arap dili ile belâgati açısından disiplinler arası bir bakış sunmaktadır.

Zitieren

APA

Sezer, M. (2026). Câhiliye’den İslâm’a Geçiş Sürecinde Arap Şiirinde Edebî Tasvirler ve Lugavî Tahliller Üzerine Analitik Bir İnceleme: Ma‘bed el-Huzâî’nin Lâmiyye’si Örneği. Uludağ İlahiyat Dergisi, 35(1), 219-250. https://doi.org/10.51447/uluid.1865578

Vancouver

Sezer M. Câhiliye’den İslâm’a Geçiş Sürecinde Arap Şiirinde Edebî Tasvirler ve Lugavî Tahliller Üzerine Analitik Bir İnceleme: Ma‘bed el-Huzâî’nin Lâmiyye’si Örneği. Uludağ İlahiyat Dergisi. 2026;35(1):219-250. doi:10.51447/uluid.1865578

BibTeX
@article{Sezer2026,
  author = {Sezer, Mustafa},
  title = {Câhiliye’den İslâm’a Geçiş Sürecinde Arap Şiirinde Edebî Tasvirler ve Lugavî Tahliller Üzerine Analitik Bir İnceleme: Ma‘bed el-Huzâî’nin Lâmiyye’si Örneği},
  journal = {Uludağ İlahiyat Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {35},
  number = {1},
  pages = {219--250},
  doi = {10.51447/uluid.1865578}
}
Kostenlos starten →