Şeyh Ali Semerkandî’ye Övgü, Dile Bir Tanıklık: Şeyhî’nin Vasıfnamesi Üzerine
Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi · 30.04.2026 · (89) · 114-134
DOI: 10.51290/dpusbe.1815003 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Eyyüp Acar. Die Arbeit nennt 10 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Şeyh Seyyid Ali Semerkandî’nin övgüsü ile başlayıp toplamda 11 tematik bölümden oluşan Vasıfname, tasavvufi muhtevası ve dilsel incelikleriyle üzerinde dikkatle durulması gereken bir metin olarak karşımıza çıkmaktadır. Şiirlerinden adının Mahmûd ve mahlasının Şeyhî olduğunu tespit ettiğimiz şair, eserlerini tasavvufi seyr ü sülûk mertebelerine uygun sistematik bir düzende kaleme almıştır. Bu sistematik yapı, şairin sadece teorik tasavvuf bilgisine sahip değil, aynı zamanda bir tarikat disiplini içerisinde derinleşmiş ve muhtemelen irşat makamına ulaşmış bir kişi olduğunu düşündürmektedir. Şiirlerde hâkim olan nasihat üslubu ve terminolojik zenginlik de bu kanaati destekler niteliktedir. Dil özellikleri incelendiğinde ise metnin Eski Anadolu Türkçesi’nden Osmanlı Türkçesi’ne geçiş evresine ait olduğu anlaşılmaktadır. Eser, hacimce mütevazı olmasına rağmen söz konusu geçiş döneminin dil özelliklerini barındırması açısından kayda değerdir.Üzerinde çalıştığımız bu manzume ile ilgili inceleme, şiirin metnini oluşturmak üzere çeviri yazı çalışması, dil incelemesi, metnin kısmi muhteva analizi ve şairin kimliği üzerine kurgulanmıştır. Metin üzerinde yapılan çalışmalar “Analiz Yöntemi” başlığı altında numaralandırılan ana ve alt başlıklarla okuyucunun dikkatine sunulmuştur. Çalışmamızı zenginleştiren bir diğer husus ise Vasıfname’nin tarihi ile ilişkilendirdiğimiz bir kayıt olmuştur. Sadrazam Fazıl Mustafa Paşa’nın vefatı üzerine düşülmüş târîh-i vefât kaydı, şiirlerin yazıldığı vakte ilişkin bir tarihi arka plan oluşturması ve döneminin önemli bir tarihî şahsiyetine işaret etmesi bakımından önemlidir.
Zitieren
APA
Acar, E. (2026). Şeyh Ali Semerkandî’ye Övgü, Dile Bir Tanıklık: Şeyhî’nin Vasıfnamesi Üzerine. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 114-134. https://doi.org/10.51290/dpusbe.1815003
Vancouver
Acar E. Şeyh Ali Semerkandî’ye Övgü, Dile Bir Tanıklık: Şeyhî’nin Vasıfnamesi Üzerine. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026:114-134. doi:10.51290/dpusbe.1815003
BibTeX
@article{Acar2026,
author = {Acar, Eyyüp},
title = {Şeyh Ali Semerkandî’ye Övgü, Dile Bir Tanıklık: Şeyhî’nin Vasıfnamesi Üzerine},
journal = {Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi},
year = {2026},
number = {89},
pages = {114--134},
doi = {10.51290/dpusbe.1815003}
}
EUVIMED