EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Şeyh Atâullah Mesleğinin Teşekkülü Ve Tahrîrât Tercihlerine İlişkin Bir İnceleme

Abdullah Giray

Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi · 30.04.2026 · (17) · 39-65

DOI: 10.53336/rumeli.1793262 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Abdullah Giray. Die Arbeit nennt 37 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Kıraat eğitiminde bir yöntem olarak benimsenen indirâc usulü, zamanla vecihlere dair tarik sayısının artmasına sebebiyet vermiştir. Bu durumun tabii bir sonucu olarak ortaya çıkan telfîk ve terkîb problemleri, ilmî bir zorunluluk olarak tahrîrât çalışmalarını gündeme getirmiştir. İbnü’l-Cezerî’nin (ö. 833/1429) telif ettiği en-Neşr fi’l-kırâ’âti’l-ʿaşr ile bu eserin manzum formunu teşkil eden Ṭayyibetü’n-Neşr, Osmanlı dönemi kıraat tedrisatının ana eksenini oluşturmuştur. Bu temel metinler, tahrîrât araştırmalarına zemin hazırlayarak farklı kıraat mesleklerinin tekevvün etmesine imkân tanımıştır. Söz konusu ekoller arasında özellikle Şeyh Atâullah mesleği, günümüzde İstanbul ve Anadolu coğrafyasında en yaygın okutulan eğitim metodu olarak öne çıkmaktadır. Bu meslek; usûlü’l-kıraat ve ferşü’l-hurûf kaideleri bakımından diğer mesleklerden belirgin farklarla ayrılmaktadır. Mesleğin aşru’s-suğrâ merhalesinde “ruhsat” prensibi esas alınmış; bu yaklaşımın teorik temelleri Ârif el-Hıfzî’nin (ö. 1238/1822) Muğni’l-ḳurrâ, Abdülfettâh el-Pâlûvî’nin (ö. 1173/1759) Zübdetü’l-ʿirfân ve Molla Mehmed Emin Efendi’nin (ö. 1275/1859) ʿUmdetü’l-ḫullân adlı eserlerinde vaz edilmiştir. Buna mukabil, mesleğin aşru’l-kubrâ aşamasında yer yer “azimet” prensibinin tercih edildiği müşahede edilmektedir. Bu metodolojik tavır, Ahmed er-Rüşdî’nin (ö. 1217/1802) Mürşidü’ṭ-ṭalebe ve Mehmed Emin Efendi’nin Züḫrü’l-erîb adlı eserleri tetkik edildiğinde tebarüz etmektedir. Azimet merkezli Îtilâf ve Mutkîn mesleklerinin aksine Atâullah mesleğinin günümüze kadar bekasını sürdürmesi, ruhsat prensibine yönelik taassubî bir tutum sergilememesi ve ihtiyaç hâlinde azimet prensibine yönelen esnek yapısıyla irtibatlıdır. Bu çalışma, Şeyh Atâullah mesleğinin ilmî tercihlerini ve kıraat geleneği içerisindeki özgün konumunu tespit etmeyi amaçlamaktadır.

Zitieren

APA

Giray, A. (2026). Şeyh Atâullah Mesleğinin Teşekkülü Ve Tahrîrât Tercihlerine İlişkin Bir İnceleme. Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi, 39-65. https://doi.org/10.53336/rumeli.1793262

Vancouver

Giray A. Şeyh Atâullah Mesleğinin Teşekkülü Ve Tahrîrât Tercihlerine İlişkin Bir İnceleme. Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi. 2026:39-65. doi:10.53336/rumeli.1793262

BibTeX
@article{Giray2026,
  author = {Giray, Abdullah},
  title = {Şeyh Atâullah Mesleğinin Teşekkülü Ve Tahrîrât Tercihlerine İlişkin Bir İnceleme},
  journal = {Rumeli İslam Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  number = {17},
  pages = {39--65},
  doi = {10.53336/rumeli.1793262}
}
Kostenlos starten →