Çağdaş Müelliflerde Selçuklu Hanedan İmajı
Ortaçağ Araştırmaları Dergisi · 26.06.2026 · 9 (1) · 1-17
DOI: 10.48120/oad.1774681 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 26.06.2026. Verfasst von Halil İbrahim Gökbörü. Die Arbeit nennt 52 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Selçuklulardan bahseden hemen bütün kaynaklarda hanedan hakkında önemli kayıtlar yer almaktadır. Bu kayıtlar umumiyetle hanedanın imajını olumlu vasıflarla anarlar. Öyle ki Orta Çağ [A1.1][A1.2]müslüman müellifleri arasında Selçuklu hanedanı hakkında olumsuz söz söyleyen yok gibidir. Bu müspet düşünceler müelliflerin çoğunda vardır. Buna karşın hanedana mensup hükümdarlar arasında kuşkusuz şiddete mütemayil sultanlar da vardı. Bunlar eylemleri için hem dinî bir meşruiyet aramışlar hem de şiddet içeren uygulamalarını siyasi şartlar icabı tahakkuk ettirmişlerdir. Zira her hükümdar yasal olarak kendisine başkaldıran veya ayaklanma çıkaran unsurları tedip etme hakkına sahipti. Bu da sert tedbirlere başvurmayı gerektirebiliyordu. Dolayısıyla bu türden kayıtlara bakılarak Selçuklu hanedanının imajı hakkında bazı tespitler yapılabilmektedir. Burada hanedan hakkında görüş bildiren müelliflerden farklı çevrelere mensup olanlar arasında birer örnek alınmıştır. Bunların tamamı Selçuklu çağında yaşamış ve hanedanın muhtelif kollarıyla çağdaş olan müelliflerden oluşmaktadır. Bazısı Selçuklu tebaası olup devlet memuriyetinde bulunmuştur. Bu müelliflerden Nizâmülmülk, Necmeddîn Râzî, (Necmeddîn-i Dâye) Reşîdüddin Fazlullâh-ı Hemedânî, Abdulcelil el-Kazvînî ve Urfalı Mateos’un eserlerinde imaja ilişkin kayıtlar makalede değerlendirmeye tabi tutulmuştur. Böylece Selçuklu hanedanı ve sultanlarının kendi çağında oluşan imajını anlama çabası ortaya konmuş ve hanedanın imajının bir prototipi oluşturulmaya çalışılmıştır. Çalışmada vurgulanan hususlardan biri de yeni bir kavramsallaştırma içinde Selçuklu yönetim anlayışının bir barış siyaseti olarak tescil edilmesidir. Bu çerçevede hanedanın benimsediği hususi siyasetin Selçuklu Barışı olarak adlandırılabileceği belirtilmiştir. Büyük Selçuklu sultanlarının yanı sıra hanedanın şubelerini yöneten hükümdarların da benzer barışçıl siyaseti gütmüş olmaları, bu yönetim tarzının geçmişte Roma İmparatorluğu’nun uyguladığı Roma Barışı (Pax Romana) kavramıyla mukayesesine imkân vermektedir. Makalede Selçuklu Barışı (Pax Selcukia) kavramı, özgün Selçuklu yönetim tarzının temelinde yatan bir anlayış olarak belirlenmiş ve hanedanın imajının esasını oluşturduğu vurgulanmıştır.
Zitieren
APA
Gökbörü, H. İ. (2026). Çağdaş Müelliflerde Selçuklu Hanedan İmajı. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi, 9(1), 1-17. https://doi.org/10.48120/oad.1774681
Vancouver
Gökbörü Hİ. Çağdaş Müelliflerde Selçuklu Hanedan İmajı. Ortaçağ Araştırmaları Dergisi. 2026;9(1):1-17. doi:10.48120/oad.1774681
BibTeX
@article{Gkbr2026,
author = {Gökbörü, Halil İbrahim},
title = {Çağdaş Müelliflerde Selçuklu Hanedan İmajı},
journal = {Ortaçağ Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {1--17},
doi = {10.48120/oad.1774681}
}
EUVIMED