АБАЙДАҒЫ «ӘДІЛЕТ» ҰҒЫМЫ: АДАМГЕРШІЛІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ ГУМАНИСТІК МӘНІ
Bulletin of Toraigyrov University. Law series · 31.03.2026 · (1,2026) · 83-91
DOI: 10.48081/bgqf1787 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bulletin of Toraigyrov University. Law series, online erschienen am 31.03.2026. Verfasst von С. К. Марданов.
Abstract (Originalsprache)
Мақалада Абай Құнанбайұлы дүниетанымындағы «әділет» ұғымының мазмұны философиялық-этикалық және құқықтық мәдениет тұрғысынан талданады. Абай үшін әділет - тек құқық нормаларын сақтау емес, адамның ішкі жауапкершілігіне, ар-ұятқа, «ақыл–жүрек–қайрат» үйлесіміне сүйенген қоғамдық тәртіптің моральдық іргетасы. Осы тұрғыдан алғанда, «әділет» ұғымы заңның сыртқы формасынан бұрын оның адамгершілік мақсатын, қоғамдық сенім мен адалдықты қамтамасыз ететін құндылықтық өлшемін білдіреді. Зерттеуде Абайдың қара сөздері мен өлеңдеріндегі әділет туралы тұжырымдар герменевтикалық әдіспен түсіндіріліп, олар XIX ғасыр соңындағы дала қоғамындағы билік, дау-дамай, парақорлық, ру тартысы сияқты әлеуметтік құбылыстармен байланыста қарастырылады. Сонымен бірге қазіргі Қазақстандағы құқықтық мемлекет, құқықтық мәдениет және азаматтық жауапкершілік мәселелері контексінде Абай мұрасының қолданбалылығы көрсетіледі. Нәтижесінде «әділет» ұғымы Абайда қоғамдық қатынастарды реттейтін әмбебап моральдық қағида ретінде көрініс табатыны және оның бүгінгі құқықтық санаға ықпал ететін әлеуеті жоғары екені дәлелденеді. Кілтті сөздер: әділет, ар-ұят, құқықтық мәдениет, адамгершілік, қоғамдық жауапкершілік, Абай Құнанбайұлы, қара сөздер.
Zitieren
APA
Марданов, С. К. (2026). АБАЙДАҒЫ «ӘДІЛЕТ» ҰҒЫМЫ: АДАМГЕРШІЛІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ ГУМАНИСТІК МӘНІ. Bulletin of Toraigyrov University. Law series, 83-91. https://doi.org/10.48081/bgqf1787
Vancouver
Марданов СК. АБАЙДАҒЫ «ӘДІЛЕТ» ҰҒЫМЫ: АДАМГЕРШІЛІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ ГУМАНИСТІК МӘНІ. Bulletin of Toraigyrov University. Law series. 2026:83-91. doi:10.48081/bgqf1787
BibTeX
@article{2026,
author = {Марданов, С. К.},
title = {АБАЙДАҒЫ «ӘДІЛЕТ» ҰҒЫМЫ: АДАМГЕРШІЛІК-ҚҰҚЫҚТЫҚ ЖӘНЕ ГУМАНИСТІК МӘНІ},
journal = {Bulletin of Toraigyrov University. Law series},
year = {2026},
number = {1,2026},
pages = {83--91},
doi = {10.48081/bgqf1787}
}
EUVIMED