Yapay Zekânın Söylemsel İnşası: Sözcü Gazetesi Örneğinde İnsan–Makine Karşıtlığı
İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi · 24.03.2026 · (72) · 120-140
DOI: 10.47998/ikad.1832739 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, online erschienen am 24.03.2026. Verfasst von Bilge Çağlar Demir. Die Arbeit nennt 50 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Yapay zekâ, günümüzde ekonomi, hukuk, sağlık ve sosyal yaşam başta olmak üzere toplumsal hayatın birçok alanında kendine yer edinmiş bulunmaktadır. Dijital medyada ise yapay zekâ ile ilgili haberlere sıkça rastlanmaktadır. Bu bağlamda, haberlerde yapay zekâ ve insanın sunum biçimleri, teknolojinin toplumsal algılar üzerindeki etkilerini ve güç ilişkilerinin yeniden üretim süreçlerini anlamak açısından büyük önem taşımaktadır. Buradan hareketle bu araştırmada, Smilarweb verilerine göre dijital platformda en fazla ziyaret edilen gazetelerden biri olan Sözcü dijital gazetesinde “yapay zekâ” ve “AI” anahtar sözcükleriyle yapılan haberler belirlenmiş ve bu haberler içerisinden insan-makine karşıtlığına odaklana haberler Fairclough’un (1989, 1992) geliştirdiği üç boyutlu Eleştirel Söylem Analizi modeli ile incelenmiştir. Analiz, haberlerin dil özelliklerini, üretim ve dağıtım süreçlerini ve toplumsal bağlamdaki etkilerini değerlendirmektedir. Analiz sonucunda, haberlerde yapay zekânın çoğunlukla insanla karşıt bir konumda ve insanüstü yeteneklere sahip bir unsur olarak sunulduğu; makinenin üstünlüğü ya da insanın yerini alabilecek tehdit edici bir aktör olarak vurgulandığı, ayrıca insanın duygusal, mesleki ve toplumsal alanlardaki kırılganlığının da ön plana çıkarıldığı görülmüştür. Ayrıca, haberlerde okura şaşkınlık, merak veya uyarı gibi tepkiler uyandıracak bir söylemsel strateji benimsenmiş olduğu da görülmüştür. Elde edilen bulgular, haberlerde yapay zekâ sunumunun teknolojik üstünlük, teknolojiye adaptasyon gerekliliği, mesleki ve ekonomik kaygılar gibi toplumsal norm ve ideolojileri görünür kıldığını ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Demir, B. Ç. (2026). Yapay Zekânın Söylemsel İnşası: Sözcü Gazetesi Örneğinde İnsan–Makine Karşıtlığı. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 120-140. https://doi.org/10.47998/ikad.1832739
Vancouver
Demir BÇ. Yapay Zekânın Söylemsel İnşası: Sözcü Gazetesi Örneğinde İnsan–Makine Karşıtlığı. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi. 2026:120-140. doi:10.47998/ikad.1832739
BibTeX
@article{Demir2026,
author = {Demir, Bilge Çağlar},
title = {Yapay Zekânın Söylemsel İnşası: Sözcü Gazetesi Örneğinde İnsan–Makine Karşıtlığı},
journal = {İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi},
year = {2026},
number = {72},
pages = {120--140},
doi = {10.47998/ikad.1832739}
}
EUVIMED