EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

YAPAY ZEKANIN HUKUKİ KİŞİLİĞİ: İNSAN ÖTESİ HAKLAR MI?

Gözde Tekmile Bilişli

Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi · 30.04.2026 · 7 (12) · 39-52

DOI: 10.62356/cihansumul.1926139 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Gözde Tekmile Bilişli. Die Arbeit nennt 47 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, yapay zekânın hukuki kişiliği meselesini tarihsel, teorik ve normatif boyutlarıyla ele alarak hukuk öznesi kavramının dönüşümünü incelemektedir. Geleneksel hukuk anlayışında hukuki kişilik insan merkezli bir kategori olarak kabul edilse de tarihsel süreç bu kavramın sabit olmadığını göstermektedir. Roma hukukundan modern tüzel kişilik anlayışına uzanan gelişim, şirketler, vakıflar ve devlet gibi insan dışı varlıkların hukuk öznesi olarak kabul edilmesiyle hukuki kişiliğin normatif ve fonksiyonel bir statü olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda yapay zekâya hukuki kişilik tanınması, zorunlu değil, hukuk politikası tercihine bağlıdır. Çalışmada üç temel yaklaşım ele alınmaktadır: araç yaklaşımı, elektronik kişilik modeli ve dağıtılmış sorumluluk yaklaşımı. Araç yaklaşımı yapay zekâyı insan faaliyetlerinin bir uzantısı olarak görürken, elektronik kişilik sınırlı hukuki statü tanınmasını savunmakta; dağıtılmış sorumluluk ise üretici, geliştirici ve kullanıcı arasında sorumluluğu paylaşmayı önermektedir. Yapay zekâya hukuki kişilik tanınması tartışması, otonomi, bilinç, niyet ve ahlaki fail olma kapasitesi gibi felsefi kriterler üzerinden de değerlendirilmektedir. Mevcut sistemlerin bilinçten yoksun olması, tam hukuki kişilik tanınmasını tartışmalı kılmaktadır; ancak tüzel kişilik örneği işlevsel gerekçelerle yapay zekaya hukuki statü tanınabileceğini göstermektedir. Çalışma, organoid zekâ kavramını tartışmaya dahil ederek biyolojik ve yapay varlıklar arasındaki sınırları bulanıklaştırmakta ve hukukun klasik özne-nesne ayrımını yeniden düşünmeye zorlamaktadır. Sonuç olarak, yapay zekâya tam hukuki kişilik tanınması erken olsa da sınırlı ve fonksiyonel modellerin gelecekte gereklilik kazanabileceği savunulmaktadır.

Zitieren

APA

Bilişli, G. T. (2026). YAPAY ZEKANIN HUKUKİ KİŞİLİĞİ: İNSAN ÖTESİ HAKLAR MI?. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(12), 39-52. https://doi.org/10.62356/cihansumul.1926139

Vancouver

Bilişli GT. YAPAY ZEKANIN HUKUKİ KİŞİLİĞİ: İNSAN ÖTESİ HAKLAR MI?. Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi. 2026;7(12):39-52. doi:10.62356/cihansumul.1926139

BibTeX
@article{Bilili2026,
  author = {Bilişli, Gözde Tekmile},
  title = {YAPAY ZEKANIN HUKUKİ KİŞİLİĞİ: İNSAN ÖTESİ HAKLAR MI?},
  journal = {Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {7},
  number = {12},
  pages = {39--52},
  doi = {10.62356/cihansumul.1926139}
}
Kostenlos starten →