Bhagavadgītā’nın Lehçe Çevirilerinde Yanmetinler ve Çevirmen Görünürlüğü
Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi · 13.07.2026 · (16) · 184-215
DOI: 10.47948/efad.1966782 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 13.07.2026. Verfasst von Saadet Büyük. Die Arbeit nennt 28 Literaturangaben. Gefördert von: Ankara Üniversitesi.
Abstract (Originalsprache)
Çeviri uygulamalarının içinden doğan ve 1970'li yıllardan itibaren disiplinler arası bir bilim dalı hâline gelen çeviribilim, kaynak ve erek metin arasındaki ilişkileri çeşitli kuramsal temellerle ele almaktadır. Dinamik bir yapıya sahip olan çeviri kavramının, çeviribilim çatısı altında, tarihsel gelişim ve çevirmenin dönüşen rolleri bağlamında incelenen bir alan olduğu ifade edilebilir. Bilim dalı olarak içinde barındırdığı çeviri kuramları, çevirmenin kararlarını işlevsel olarak gerekçelendirmesine ve metodolojik bir zemin kazanmasına olanak tanımaktadır. Bu doğrultuda çalışma, çağdaş çevirmenin yalnızca diller arası bir aktarıcı olmadığını; aksine, erek kültürün dinamiklerini gözeterek bağımsız kararlar alabilen, kültürler üstü bir uzman ve karar verici konumunda olduğunu vurgulamaktadır. Bu çalışmada, klasik Hint metinlerinden biri olan Bhagavadgītā’nın Polonyalı çevirmen Wanda Dynowska tarafından 1947, 1956, 1957 ve 1972 yıllarında yapılan dört farklı Lehçe çevirisi incelenmiştir. Çeviri metinlerinin kendisinde neredeyse hiçbir değişimin gözlenmediği bu süreçte araştırma, Gérard Genette’in Eşikler kitabında metodolojisini belirlediği yanmetinsel (paratextual) ögeler bağlamında şekillendirilmiştir. Çalışmada, ayrıca çevirmenin erek odaklı kararları ve stratejileri Lawrence Venuti’nin çevirmen görünürlüğü yaklaşımları çerçevesinde tartışılmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, ara dil kullanılmadan yapılan bu çevirideki yanmetinsel ögelerin neler olduğu ve bu ögelerin hangi amaçlarla metne dâhil edilerek çevirmenin görünürlüğünün ön plana çıktığı görülmüştür. Çevirmenin verdiği kararların Polonya ve Hindistan arasındaki kültürel ilişkilerini besleme ve Bhagavadgītā metni aracılığıyla tarihsel süreçte Polonya’ya kültürel ve düşünsel bir destek sağlama gayesi taşıdığı da belirlenmiştir. Kaynak metin ve erek metin arasındaki ilişkiyi değerlendiren bu çalışma, literatürde daha önce saptanmamış bu özgün amaçları ortaya koyarak gelecekteki araştırmalara katkı sağlamayı hedeflemektedir.
Förderung
- Ankara Üniversitesi
Zitieren
APA
Büyük, S. (2026). Bhagavadgītā’nın Lehçe Çevirilerinde Yanmetinler ve Çevirmen Görünürlüğü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 184-215. https://doi.org/10.47948/efad.1966782
Vancouver
Büyük S. Bhagavadgītā’nın Lehçe Çevirilerinde Yanmetinler ve Çevirmen Görünürlüğü. Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2026:184-215. doi:10.47948/efad.1966782
BibTeX
@article{Byk2026,
author = {Büyük, Saadet},
title = {Bhagavadgītā’nın Lehçe Çevirilerinde Yanmetinler ve Çevirmen Görünürlüğü},
journal = {Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {16},
pages = {184--215},
doi = {10.47948/efad.1966782}
}
EUVIMED