EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Kandıra: İdari, Sosyal, Demografik ve Ekonomik Dönüşüm

Kamil Çolak, Fatih Kızılorman

Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi · 12.06.2026 · 9 (1) · 55-80

DOI: 10.47437/esogutd.1954242 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi, online erschienen am 12.06.2026. Verfasst von Kamil Çolak und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 52 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

XIX. yüzyıl Kandıra kazasının idari, sosyal ve ekonomik görünümünü şu detaylı başlıklar altında özetleyebiliriz: Tanzimat dönemi reformları ve idari yapılanmanın ardından Kandıra, Kocaeli Sancağı’na bağlı stratejik bir kaza merkezi haline gelmiştir. Bu süreçte merkeziyetçi yönetim anlayışıyla kaymakamlık, kaza meclisleri ve belediye teşkilatları kurulmuştur. İdari sınırları zamanla genişleyerek Şeyhler, Kaymas, Akçaova ve Karasu gibi bölgeleri bünyesine katmıştır. Kaynaklarda, dönemin idari işleyişine dair ilginç detaylar yer almakta; özellikle Kaza Müdürü Ragıp Bey ve Katip Hasan Efendi gibi görevlilerin yolsuzluk ve usulsüzlükler sebebiyle görevden alınmaları veya cezalandırılmaları, devletin taşradaki denetim mekanizmalarını sıkılaştırdığını göstermektedir. Kazanın nüfus dinamiği, etnik ve demografik yapısı, 1830 ve 1841 yıllarında yapılan sistemli nüfus sayımlarıyla kayıt altına alınmıştır. Bölgenin yerli halkı olan Manav Türklerinin yanı sıra Rum, Ermeni ve Kıpti (Roman) tebaa ticari ve sosyal hayatta aktif rol oynamıştır. Özellikle 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı (93 Harbi) sonrası Balkanlardan ve Kafkasya'dan gelen yoğun muhacir akınları, kazanın etnik çeşitliliğini artırmış ve yeni yerleşim birimlerinin (Hamidiye gibi) kurulmasına yol açmıştır. Bazı köylerin salgın hastalıklar veya asayiş sorunları nedeniyle boşaldığı da kayıtlara yansımıştır. Sosyal hayat, hukuk ve eğitim toplumsal yapıda çekirdek aile modelinin baskın olduğu, ancak köylerde geniş aile yapılarının da varlığını sürdürdüğü görülmektedir. Evlilik, boşanma, nafaka ve miras taksimi gibi hukuki süreçler Şer’iye sicilleri üzerinden titizlikle yürütülmüştür. Eğitim alanında, geleneksel Sıbyan mekteplerinden "Usul-i Cedid" tarzı İptidailere geçiş yapılmış ve kaza merkezinde bir Rüştiye mektebi ile çeşitli medreseler açılarak eğitim imkânları modernize edilmiştir. Sosyal hayatta dini bayramlaşma gelenekleri ve keten dokumaya dayalı yerel kıyafet kültürü (mancarlı pide, dartı gibi yemeklerle birlikte) Manav kimliğinin önemli unsurlarıdır. Ekonomik uzmanlaşma ve kırsal sanayi kandıra ekonomisinin temel direği tarım ve hayvancılıktır. Tahıl üretiminde buğday ve mısır öne çıkarken, kazayı diğer bölgelerden ayıran en önemli özellik keten üretimidir. Keten tohumunun işlendiği ve ortaklık usulüyle yönetilen bezirhaneler (yağhaneler), bölgenin erken sanayi altyapısını oluşturmaktadır. Hayvancılıkta ise özellikle manda (camus) yetiştiriciliği ve buna bağlı süt ürünleri üretimi (Kandıra yoğurdu) ticari bir değer taşımaktadır. Ayrıca ipek böcekçiliği ve arıcılık gibi faaliyetler de halkın yan gelir kaynakları arasındadır. Ormancılık, deniz ticareti ve lojistik hizmetler kazanın geniş ve gür orman varlığı, İstanbul’un odun ihtiyacını karşılama ve Osmanlı Tersanesi’ne kereste sağlama noktasında hayati önem taşımaktadır. Bu ekonomik döngü, lojistik bir sektör olarak arabacılığı (nakliyecilik) Kandıra'da en yaygın hizmet kolu haline getirmiştir. Karadeniz kıyısındaki Kerpe ve Kefken iskeleleri üzerinden yürütülen deniz ticareti ve gemi inşası, kazayı İstanbul piyasasına bağlayan ana damarlardır. Bölgede inşa edilen sefinelerin (gemilerin) “Sened-i Bahri” ile kayıt altına alınması, deniz taşımacılığındaki kurumsallaşmayı belgelemektedir.

Zitieren

APA

Çolak, K., & Kızılorman, F. (2026). XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Kandıra: İdari, Sosyal, Demografik ve Ekonomik Dönüşüm. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi, 9(1), 55-80. https://doi.org/10.47437/esogutd.1954242

Vancouver

Çolak K, Kızılorman F. XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Kandıra: İdari, Sosyal, Demografik ve Ekonomik Dönüşüm. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi. 2026;9(1):55-80. doi:10.47437/esogutd.1954242

BibTeX
@article{olak2026,
  author = {Çolak, Kamil and Kızılorman, Fatih},
  title = {XIX. Yüzyılın İkinci Yarısında Kandıra: İdari, Sosyal, Demografik ve Ekonomik Dönüşüm},
  journal = {Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Tarih Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {9},
  number = {1},
  pages = {55--80},
  doi = {10.47437/esogutd.1954242}
}
Kostenlos starten →