Sırpça, Boşnakça ve Hırvatçada Sıra Dışı Bir Türkizm: Dežmek ve Varyantları
Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları · 31.07.2026 · 8 (2) · 385-398
DOI: 10.47139/balted.1853713 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, online erschienen am 31.07.2026. Verfasst von Ahmet Çam. Die Arbeit nennt 54 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Balkanlar, Türkçenin tarihî seyri içerisinde geçirdiği değişim, dönüşüm ve bıraktığı izler itibarıyla en önemli coğrafyalardan biridir. Türkçe yüzyıllar boyunca onlarca dilin konuşulduğu bu kozmopolit coğrafyada varlığını prestijli bir biçimde sürdürmüştür. Türkçedeki pek çok dilsel öge, tarihsel süreçte Balkan dillerine kopyalanmıştır. Türkizm adı verilen bu kopyalar zamanla o dillerin vazgeçilmez bir unsuru hâline gelmiştir. Sırpça, Boşnakça ve Hırvatçada hayatın hemen hemen her alanında Türkizmleri görmek mümkündür. Bugün ölçünlü Türkiye Türkçesinde kullanılmayan birçok söz, Türkizm olarak Balkan dillerinde varlığını sürdürmektedir. Bu çalışmanın amacı, eski Türkçede teşik biçiminde görülen, ölçünlü Türkiye Türkçesinde kullanılmayan ancak Sırpça, Boşnakça ve Hırvatçada görülen dežmek sözü ile varyantlarını ses, biçim ve anlam bilimsel açıdan incelemektir. Doküman inceleme yönteminin kullanıldığı çalışmada ilk olarak tarihsel metinlerden hareketle dežmek sözünün köken bilgisine değinilecek ve tarihî Türk metinlerindeki biçim ve kullanımları art zamanlı bir bakış açısıyla sunulacaktır. Daha sonra dežmek sözünün belli başlı çağdaş Türk lehçe ve ağızlarındaki kullanımları, sözün geçirdiği ses, biçim ve anlam özellikleri bağlamında eş zamanlı bir bakış açısıyla incelenecektir. Son olarak ise dežmek sözü ve varyantlarının ölçünlü Sırpça, Boşnakça ve Hırvatçadaki biçim ve varyantları irdelenerek bunların Balkan coğrafyasına gelişine ve buradaki anlamsal değerine dair çeşitli tespitler yapılacaktır.
Zitieren
APA
Çam, A. (2026). Sırpça, Boşnakça ve Hırvatçada Sıra Dışı Bir Türkizm: Dežmek ve Varyantları. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları, 8(2), 385-398. https://doi.org/10.47139/balted.1853713
Vancouver
Çam A. Sırpça, Boşnakça ve Hırvatçada Sıra Dışı Bir Türkizm: Dežmek ve Varyantları. Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları. 2026;8(2):385-398. doi:10.47139/balted.1853713
BibTeX
@article{am2026,
author = {Çam, Ahmet},
title = {Sırpça, Boşnakça ve Hırvatçada Sıra Dışı Bir Türkizm: Dežmek ve Varyantları},
journal = {Balkanlarda Türk Dili ve Edebiyatı Araştırmaları},
year = {2026},
volume = {8},
number = {2},
pages = {385--398},
doi = {10.47139/balted.1853713}
}
EUVIMED