EUVIMEDOpdag EUVIMED
Crossref

UYUMSUZLUK KURAMI BAĞLAMINDA TEMEL FIKRALARI

Hakan Tikdemir

Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi · 2026-03-23 · 10 (1) · 32-53

DOI: 10.46452/baksoder.1890065 ↗

At a glance

Journal article in Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, published online on 2026-03-23. Written by Hakan Tikdemir. 21 references.

AbstractBibliografiske oplysningerCiteRelated studies

Abstract (original language)

Uyumsuzluk kuramı, mizahı bireyin zihinsel beklentileri ile karşılaştığı durum arasındaki ani ve beklenmedik tutarsızlık üzerinden açıklayan temel yaklaşımlardan biridir. Bu kurama göre gülme, yerleşik anlam kalıplarının kırılması ve ortaya çıkan uyumsuzluğun zihinsel olarak yeniden yapılandırılması sürecinde ortaya çıkar. Beklenen ile gerçekleşen arasındaki çatışma, algıda kısa süreli bir şaşkınlık yaratır; bu şaşkınlığın çözülmesi ise mizahi etkiyi doğurur. Bu çalışma, söz konusu kuramsal çerçeveden hareketle Temel fıkralarında komik etkinin hangi düzlemlerde ve nasıl üretildiğini incelemektedir. Nitel metin çözümlemesi yöntemiyle gerçekleştirilen araştırmada fıkralar, dil ve iletişim, mantık ve akıl yürütme, nesne–işlev ilişkisi, zaman–mekân algısı, toplumsal rol ve normlar ile ahlaki ve duygusal değer alanı olmak üzere altı başlık altında değerlendirilmiş; beklenti ihlali ve anlam çatışması bağlamında çözümlenmiştir. Çalışma, Temel fıkralarında mizahi etkinin farklı dilsel, bilişsel ve kültürel düzlemlerde üretilen uyumsuzluk biçimleri üzerinden yapılandığını ortaya koymuştur. Böylece Temel fıkralarının, uyumsuzluk kuramının öngördüğü beklenti ihlali mekanizmasını halk mizahı bağlamında sistemli biçimde somutlaştırdığı gösterilmiştir.

Cite

APA

Tikdemir, H. (2026). UYUMSUZLUK KURAMI BAĞLAMINDA TEMEL FIKRALARI. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 10(1), 32-53. https://doi.org/10.46452/baksoder.1890065

Vancouver

Tikdemir H. UYUMSUZLUK KURAMI BAĞLAMINDA TEMEL FIKRALARI. Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi. 2026;10(1):32-53. doi:10.46452/baksoder.1890065

BibTeX
@article{Tikdemir2026,
  author = {Tikdemir, Hakan},
  title = {UYUMSUZLUK KURAMI BAĞLAMINDA TEMEL FIKRALARI},
  journal = {Uluslararası Batı Karadeniz Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {10},
  number = {1},
  pages = {32--53},
  doi = {10.46452/baksoder.1890065}
}
Start for free →