EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Tasavvufî İletişimde Manevî Nüfuzun İnşası ve Aktarımı: Beşiktaşlı Yahyâ Efendi’nin İktidar ve Toplum Arasındaki Hibrit İletişim Modeli

Mustafa Uzgur

Sufiyye · 30.06.2026 · (20) · 277-304

DOI: 10.46231/sufiyye.1863914 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Sufiyye, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Mustafa Uzgur. Die Arbeit nennt 44 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Tasavvufta, manevî otorite ile siyasal iktidar arasındaki ilişki, genellikle hiyerarşik bir mesafe veya uzlet anlayışına dayandırılır. Çalışmamız, Beşiktaşlı Yahyâ Efendi (ö. 978/1571) örneği üzerinden, genel kabul gören bu ikiliği aşarak farklı bir iletişim biçimini ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitekim 16. yüzyıl Osmanlı döneminin ve İstanbul’un önemli mutasavvıflarından bir tanesi olan Beşiktaşlı Yahyâ Efendi ile dönemin padişahı Kanûnî Sultan Süleyman (ö. 974/1566) aynı zamanda sütkardeşidir. Bu durum, ona saray ve yönetim çevresinde doğal bir yakınlık ve saygın bir konum kazandırmıştır. Ancak bu iki şahsiyet arasındaki bağı sadece çocukluktan gelen ailevi bir yakınlıkla sınırlı tutmamak gerekir. Aralarındaki bu iletişimi sadece akrabalık ilişkisine indirgemek, meseleye oldukça yüzeysel bir yaklaşım getirmek olacaktır. Bu amaçla çalışmamızda; Yahyâ Efendi’nin Kanûnî ile kurduğu etkileşim, sadece bir ailevi bağ olarak görülmemiş; tasavvufî bir çerçevede manevî nüfuzun o günkü toplum üzerinde nasıl şekillendiğini anlamaya yönelik bir örnek olarak değerlendirilmiştir. Bu araştırmada temel olarak, bir mutasavvıfın dikey eksende yaratıcısıyla kurduğu manevî bağ ile yatay eksende devlet ricâli ve toplumun farklı kesimleriyle geliştirdiği beşerî ilişkiler arasındaki dengeyi inceliyoruz. Temel amacımız, bu iki farklı düzlem arasında nasıl güçlü bir iletişim köprüsü kurulabildiğini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinin kullanıldığı bu çalışmada, tarihsel veriler ve menâkıbnâme türündeki eserler incelenmiş; bu inceleme sonucunda Yahyâ Efendi’nin hayatı, devlet ve toplum ilişkilerini bir araya getiren hibrit bir iletişim tarzı olarak ele alınmıştır. Bulgular, Yahyâ Efendi’nin bu iki farklı toplumsal konumu nasıl başarıyla bir arada yürüttüğünü ve aralarında dengeli bir bağ kurduğunu göstermektedir. O, saray protokolünü aşabilen ve doğrudan nasihat diliyle iktidara yol gösteren bir konumdayken; aynı zamanda gayrimüslimlerden denizcilere, halktan ulemâya kadar uzanan çok çeşitli toplumsal kesimlerle bütünleşmeyi sağlayan kapsayıcı bir dil geliştirebilmiştir. Yahyâ Efendi’nin etkisi, siyasi hiyerarşiye dayalı bir üstünlükten değil aksine tasavvufun özünden gelen, muhatabını kucaklayan ve manevî nüfuzuyla yönlendiren kuşatıcı bir etki olarak değerlendirilmelidir.

Zitieren

APA

Uzgur, M. (2026). Tasavvufî İletişimde Manevî Nüfuzun İnşası ve Aktarımı: Beşiktaşlı Yahyâ Efendi’nin İktidar ve Toplum Arasındaki Hibrit İletişim Modeli. Sufiyye, 277-304. https://doi.org/10.46231/sufiyye.1863914

Vancouver

Uzgur M. Tasavvufî İletişimde Manevî Nüfuzun İnşası ve Aktarımı: Beşiktaşlı Yahyâ Efendi’nin İktidar ve Toplum Arasındaki Hibrit İletişim Modeli. Sufiyye. 2026:277-304. doi:10.46231/sufiyye.1863914

BibTeX
@article{Uzgur2026,
  author = {Uzgur, Mustafa},
  title = {Tasavvufî İletişimde Manevî Nüfuzun İnşası ve Aktarımı: Beşiktaşlı Yahyâ Efendi’nin İktidar ve Toplum Arasındaki Hibrit İletişim Modeli},
  journal = {Sufiyye},
  year = {2026},
  number = {20},
  pages = {277--304},
  doi = {10.46231/sufiyye.1863914}
}
Kostenlos starten →