OSMANLI KREDİ REJİMİNDE SÜREKLİLİK: TEMESSÜK EŞİĞİ VE TAHSİL KAPASİTESİNİN YÖNETİMİ
Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi · 30.10.2026 · 27 (4) · 1236-1252
DOI: 10.37880/cumuiibf.1941640 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.10.2026. Verfasst von Mehmet Mükerrem Tomak. Die Arbeit nennt 56 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, Osmanlı iktisadî düzeninde kredi ilişkilerini kredi verildi mi/verilmedi mi? sorusuna indirgeyen normatif yaklaşımların ötesine geçerek; arşiv belgelerinde tekrar eden kayıt, takip ve müdahale kalıpları üzerinden borcun nasıl izlenebilir kılındığını ve hangi yöntemlerle tahsil edildiğini analiz etmektedir. Çalışma, krediyi sadece bir sermaye aktarımı veya hukuki akit olarak değil temessük (kayıt/taahhüt), istirdat (geri alma), tahsil ve süreklilik ekseninde işleyen katmanlı bir tahsil mimarisi olarak kavramsallaştırmaktadır. Osmanlı arşiv kaynaklarından elde edilen bulgular, temessükün borcu hukuki bir zeminden işlevsel bir statüye yani talep edilebilir bir noktaya taşıyan kritik bir kayıt eşiği işlevi gördüğünü kanıtlamaktadır. Araştırma, tahsil sürecinin bireysel bir alacak takibi olmaktan çıkarılarak kadı, yerel görevliler, mütevelliler ve kefillerin yer aldığı hiyerarşik bir yetki zinciri içinde nasıl kurumsallaştığını göstermektedir. Çalışma boyunca incelenen taksitlendirme, tahsil kanalının değiştirilmesi (alacağın kira gelirine bağlanması gibi), kefalet sisteminin işletilmesi ve borcun borçlunun vefatından sonra tereke üzerinden takibi gibi araçlar tahsilin tek hamleli bir ödeme fiili olmadığını ortaya koymaktadır. Aksine tahsil, tıkanma anlarında dahi telafi repertuvarı ile desteklenen, zamana yayılan ve idari müdahalelerle yönlendirilen kademeli bir süreç olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, Osmanlı kredi rejiminde sistemin asıl sürdürülebilirliğinin, kredi arzının hacminden ziyade; alacak hakkının izini süren kayıt disiplini ve geri dönüş kapasitesinin esnek yönetimi üzerinden kurulduğunu ileri sürerek literatüre özgün bir mekanizma analizi sunmaktadır.
Zitieren
APA
Tomak, M. M. (2026). OSMANLI KREDİ REJİMİNDE SÜREKLİLİK: TEMESSÜK EŞİĞİ VE TAHSİL KAPASİTESİNİN YÖNETİMİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 27(4), 1236-1252. https://doi.org/10.37880/cumuiibf.1941640
Vancouver
Tomak MM. OSMANLI KREDİ REJİMİNDE SÜREKLİLİK: TEMESSÜK EŞİĞİ VE TAHSİL KAPASİTESİNİN YÖNETİMİ. Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. 2026;27(4):1236-1252. doi:10.37880/cumuiibf.1941640
BibTeX
@article{Tomak2026,
author = {Tomak, Mehmet Mükerrem},
title = {OSMANLI KREDİ REJİMİNDE SÜREKLİLİK: TEMESSÜK EŞİĞİ VE TAHSİL KAPASİTESİNİN YÖNETİMİ},
journal = {Cumhuriyet Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {27},
number = {4},
pages = {1236--1252},
doi = {10.37880/cumuiibf.1941640}
}
EUVIMED