Modern Dönemde Makâsıdın İhyası: Ahmed Raysûnî’nin Yöntem ve Katkıları
Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 28.06.2026 · (27) · 1-30
DOI: 10.34085/buifd.1866754 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von İsmail Yılmaz. Die Arbeit nennt 68 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, çağdaş İslam düşüncesinin önde gelen isimlerinden Ahmed er-Raysûnî’nin makâsıd anlayışını, onun fıkıh, ictihad, maslahat-mefsedet dengesi ve şer‘î hükümlerin uygulanması konularındaki değerlendirmeleri bağlamında incelemektedir. Çalışmanın problemi, makâsıd düşüncesinin tarihsel süreçte teorik düzlemden pratiğe yansımaması ve sistematik bir metodolojiye dönüşememesidir. Raysûnî, bu durumu İslami ilimlerin teorik yetersizliğiyle ilişkilendirmekte; makâsıdın fıkıh, ictihad ve uygulama alanlarında yeniden etkin kılınması gerektiğini savunmaktadır. Çalışmanın amacı, Raysûnî’nin makâsıd anlayışını hem teorik hem pratik boyutlarıyla ortaya koymak, onun klasik mirası modern düşünceyle nasıl yeniden ilişkilendirdiğini göstermek ve bu çerçevede makâsıd merkezli bir fıkıh anlayışının günümüz sorunlarına nasıl katkı sağlayabileceğini ortaya koymaktır. Yöntem olarak araştırma, betimsel ve analitik bir yaklaşımla yürütülmüştür. Raysûnî’nin makâsıd konusundaki temel eserleri incelenmiş, kavram ve ilke düzeyinde yaptığı tahliller değerlendirilmiş, ayrıca onun düşüncesi klasik makâsıd ekolüyle karşılaştırmalı biçimde ele alınmıştır. Raysûnî, maslahat ve mefsedet arasındaki dengenin gözetilmesini metodolojik bir zorunluluk olarak görmüştür. İki maslahat veya iki mefsedet arasında tercih yapılırken dinin genel ilkelerine en uygun olanın seçilmesi gerektiğini; bu dengenin, akıl, hikmet ve adalet ilkeleriyle kurulabileceğini belirtir. Çalışmada elde edilen bulgulara göre Raysûnî, makâsıdın yalnızca teorik bir ilim olmadığını, bilakis pratikte gözetilmesi gereken bir rehber olduğunu savunur. Ona göre ilim, amele dönüşmediği sürece maksadına ulaşmaz. Bu nedenle Raysûnî, makâsıdın özellikle siyaset-i şer‘iyye, kamu yönetimi, toplumsal adalet ve bireysel dindarlık alanlarında hayata geçirilmesi gerektiğini vurgular. Ayrıca o, makâsıdın sadece zarûrat-ı hamse ile sınırlı olmadığını, toplumsal refah, özgürlük, adalet, insan onuru ve hikmet gibi daha geniş ve dinamik değerleri de kapsadığını belirtir. Bu yönüyle onun yaklaşımı, klasik dönem anlayışını aşan ve modern problemlere çözüm üretme potansiyeli taşıyan bir metodoloji sunmaktadır.
Zitieren
APA
Yılmaz, İ. (2026). Modern Dönemde Makâsıdın İhyası: Ahmed Raysûnî’nin Yöntem ve Katkıları. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 1-30. https://doi.org/10.34085/buifd.1866754
Vancouver
Yılmaz İ. Modern Dönemde Makâsıdın İhyası: Ahmed Raysûnî’nin Yöntem ve Katkıları. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:1-30. doi:10.34085/buifd.1866754
BibTeX
@article{Ylmaz2026,
author = {Yılmaz, İsmail},
title = {Modern Dönemde Makâsıdın İhyası: Ahmed Raysûnî’nin Yöntem ve Katkıları},
journal = {Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {27},
pages = {1--30},
doi = {10.34085/buifd.1866754}
}
EUVIMED