EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Zîrî Hanedanının İlk Dönem Tarihi (373/984’e Kadar)

Abdulhalim Oflaz

Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 28.06.2026 · (27) · 223-250

DOI: 10.34085/buifd.1865758 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Abdulhalim Oflaz. Die Arbeit nennt 47 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu makalede, Berberî kabileleri içinde en geniş konfederasyonu oluşturan Sanhâce’nin Telkâte koluna mensup Zîrî hanedanının ortaya çıkışı ve 373/984 yılına kadar uzanan erken dönem tarihi incelenmektedir. Mağrib-i Evsat’ta teşekkül eden hanedan, Fâtımîler’in X. yüzyılda bölgede hâkim güç hâline gelmesiyle tarih sahnesine çıkmış ve yaklaşık iki asır boyunca Mağrib’in siyasi, iktisadi ve toplumsal yapısında etkili olmuştur. Zîrîler, Fâtımîler ile Endülüs Emevîleri arasında Mağrib-i Aksâ’nın hâkimiyeti için süregelen rekabette önemli bir rol oynamıştır. Sanhâce kimliğiyle Fâtımîler’in yerel müttefiki olarak hareket eden hanedan, Zenâte baskısı ve Endülüs Emevî nüfuzuna karşı bölgede dengeleyici bir güç haline gelmiştir. Hanedanın Fâtımîler’e sağladığı en önemli destek, Zenâteli Ebû Yezîd en-Nükkârî (ö.336/947) liderliğindeki Hâricî-İbâzî harekete karşı Fâtımî iktidarının yanında yer almasıdır. Bu destek, Fâtımî Devleti’nin varlığını sürdürmesinde kritik bir rol oynamış; Zîrîler ile Fâtımîler arasındaki uzun süreli sadakat ilişkisi, hanedanın Mağrib’in iç kesimlerindeki hâkimiyetini giderek güçlendirmesini sağlamıştır. Fâtımîler’in hilâfet merkezini Mısır’a taşımalarının ardından bölgenin büyük bir kısmı fiilen Zîrîler’in kontrolüne girmiş ve böylece yarı bağımsız bir Zîrî hanedanı ortaya çıkmıştır. Ağırlıklı olarak birinci el kaynaklara dayanan bu makale, Zîrî hanedanının erken dönem tarihiyle sınırlandırılmıştır. Çalışmada hanedanın nesebi, Fâtımîler’e bağlı olarak üstlendiği siyasi rol, zaman içinde kazandığı idari ve askeri güç ile yarı bağımsız bir siyasi yapıya dönüşme süreci analiz edilmiştir. Türkiye’de bu hanedan üzerine yapılan müstakil çalışmaların sınırlı olduğu dikkate alındığında, makalenin Zîrîler’e yönelik akademik ilgiyi artırması ve Mağrib tarihinin daha derinlikli biçimde anlaşılmasına katkı sunması amaçlanmaktadır.

Zitieren

APA

Oflaz, A. (2026). Zîrî Hanedanının İlk Dönem Tarihi (373/984’e Kadar). Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 223-250. https://doi.org/10.34085/buifd.1865758

Vancouver

Oflaz A. Zîrî Hanedanının İlk Dönem Tarihi (373/984’e Kadar). Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:223-250. doi:10.34085/buifd.1865758

BibTeX
@article{Oflaz2026,
  author = {Oflaz, Abdulhalim},
  title = {Zîrî Hanedanının İlk Dönem Tarihi (373/984’e Kadar)},
  journal = {Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
  year = {2026},
  number = {27},
  pages = {223--250},
  doi = {10.34085/buifd.1865758}
}
Kostenlos starten →