EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Erken Dönem Liberal Düşünürlerin Sömürgeciliğe Bakışı: Sınırlı Evrensellik Paradoksu

Sibel Fügan Varol

MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi · 24.10.2026 · 15 (4) · 1707-1727

DOI: 10.33206/mjss.1886476 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 24.10.2026. Verfasst von Sibel Fügan Varol. Die Arbeit nennt 89 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışmada, erken dönem liberal düşünürler olarak kabul edilen Hobbes, Locke, Smith, Kant, Tocqueville ve Mill’in sömürgecilik konusundaki yaklaşımlarının tespit edilmesi amaçlanmıştır. Kaynak tarama yöntemiyle gerçekleştirilen çalışmanın temel tespiti, bu düşünürlerin tamamının, farklı gerekçelerle de olsa, sömürgeciliği destekleyen ve meşrulaştıran tezlerinin bulunduğudur. İncelenen düşünürlerin bir diğer ortak tutumu, toprakları işgal edilen toplumları "barbar", "vahşi" gibi terimlerle nitelendirmeleridir. Bu yaklaşım paralelinde, Tocqueville dışındaki düşünürlerin sömürgeciliğin sömürge halklarına “uygarlık”, “zenginleşme”, “ilerleme” gibi faydalar getireceğini savundukları tespit edilmiştir. Bu iddia, bir yandan eşitlik, adalet, özgürlük, demokrasi gibi temel liberal değerleri savunurken diğer yandan Avrupalı devletlerin temel insan haklarını ihlal eden sömürgecilik uygulamalarını desteklemenin yarattığı gerilimi yumuşatıcı bir işlev görmüştür. Ancak sömürgelere “fayda” getireceği iddiasıyla meşrulaştırmaya da çalışılsa, sömürgeciliğin yerli halkların yaşam hakkı, mülkiyet hakkı, özgürlük ve eşitlik gibi temel insan haklarını ihlal ettiği açıktır. Avrupalılara tanınan haklarla sömürge halklarının layık görüldüğü hakların birbirinden farklı olması, söz konusu düşünürlerin eşitlik, demokrasi, özgürlük gibi temel liberal değerleri Avrupalı toplumlarla sınırlı bir evrensellik anlayışı içinde savunduğunu göstermektedir. Liberal düşünce tarihinin temel tartışma alanlarından birini oluşturan bu çelişki, bu çalışmada “sınırlı evrensellik paradoksu” olarak nitelendirilmiştir. "Sınırlı evrensellik paradoksu" ifadesinin liberalizmin evrensel idealleriyle sömürgeciliğin dışlayıcı pratikleri arasındaki ilişkiyi analiz etmeye yönelik kavramsal bir araç olarak kullanılması amaçlanmıştır.

Zitieren

APA

Varol, S. F. (2026). Erken Dönem Liberal Düşünürlerin Sömürgeciliğe Bakışı: Sınırlı Evrensellik Paradoksu. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(4), 1707-1727. https://doi.org/10.33206/mjss.1886476

Vancouver

Varol SF. Erken Dönem Liberal Düşünürlerin Sömürgeciliğe Bakışı: Sınırlı Evrensellik Paradoksu. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2026;15(4):1707-1727. doi:10.33206/mjss.1886476

BibTeX
@article{Varol2026,
  author = {Varol, Sibel Fügan},
  title = {Erken Dönem Liberal Düşünürlerin Sömürgeciliğe Bakışı: Sınırlı Evrensellik Paradoksu},
  journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {15},
  number = {4},
  pages = {1707--1727},
  doi = {10.33206/mjss.1886476}
}
Kostenlos starten →