BİR ENDERUNLUDAN GERİYE KALANLAR: HAS ODABAŞI SALİH AĞA’NIN 1786 TARİHLİ TEREKESİ
Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi · 25.06.2026 · 66 (1) · 201-224
DOI: 10.33171/dtcfdergisi.1662876 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Evren Gökçe. Die Arbeit nennt 29 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Osmanlı saray teşkilatının temel kurumlarından olan Enderun, oda veya koğuş adı verilen birimlere ayrılmış olup, bu birimler arasında Has Oda (Hane-i Hassa) en yüksek dereceye sahipti. Saraya seçilerek alınan iç oğlanlarının yıllar süren uzun bir eğitim süreci sonrasında kabul edildikleri Has Oda’nın mensupları, padişahın özel hizmetlerini yerine getirmekteydi. Odadaki en üst rütbeli görevliler devlet teşrifatında dört genç ağa unvanıyla anılan kıdemli ağalardı. Bu ağalar arasında XVII. yüzyılda saray teşkilatında yaşanan değişmeler neticesinde silahtarın ön plana çıkmasından önce Has Odabaşı en yüksek rütbeye sahipti. Has Odabaşı odanın yönetiminden sorumlu olduğu gibi aynı zamanda padişaha fiziksel açıdan en yakın hizmeti veren kişiydi. Üst düzey bir saraylı sıfatıyla dikkate değer bir maaşa sahip olan Has Odabaşı’nın aynı zamanda başka gelir kalemleri mevcuttu. Bunlar arasında padişah tarafından yapılan ihsanlar, hazineden çeşitli isimler altında tahsis edilenler ve devlet adamlarıyla diğer yöneticiler tarafından verilen hediyelerin önemli bir yeri vardı. Bu çalışmada Sultan I. Abdülhamid’in (1774-1789) son saltanat yıllarında Has Odabaşılık görevini icra eden Salih Ağa’nın Topkapı Sarayı Müzesi Arşivi’nde kayıtlı terekesi incelenmiş, terekenin günümüz Türkçesine çevrilmesiyle elde edilen veriler değerlendirilmeye tabi tutulmuştur. Bu doğrultuda Salih Ağa’nın Has Odabaşılık vazifesiyle bağlantılı olan giysileri, sahip olduğu kumaşlar, at ve binit takımlarının yanı sıra, nakit parası ve değerli eşyaları gibi hususların üzerinde durulmuştur. Ayrıca söz konusu terekeyle kendisinden daha erken tarihte vefat eden başka bir Has Odalının terekesi arasında karşılaştırmalar yapılmıştır. Ayrıca, dönemin siyasal ve ekonomik gelişmelerinin terekenin oluşumundaki etkileri tespit edilmeye çalışılmıştır.
Zitieren
APA
Gökçe, E. (2026). BİR ENDERUNLUDAN GERİYE KALANLAR: HAS ODABAŞI SALİH AĞA’NIN 1786 TARİHLİ TEREKESİ. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi, 66(1), 201-224. https://doi.org/10.33171/dtcfdergisi.1662876
Vancouver
Gökçe E. BİR ENDERUNLUDAN GERİYE KALANLAR: HAS ODABAŞI SALİH AĞA’NIN 1786 TARİHLİ TEREKESİ. Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi. 2026;66(1):201-224. doi:10.33171/dtcfdergisi.1662876
BibTeX
@article{Gke2026,
author = {Gökçe, Evren},
title = {BİR ENDERUNLUDAN GERİYE KALANLAR: HAS ODABAŞI SALİH AĞA’NIN 1786 TARİHLİ TEREKESİ},
journal = {Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
volume = {66},
number = {1},
pages = {201--224},
doi = {10.33171/dtcfdergisi.1662876}
}
EUVIMED