EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Zazaca Masallarda İmam Tipi: Tipolojik, Sembolik ve Arketipsel Bir İnceleme

Danyal Apuhan

Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi · 25.06.2026 · 26 (62) · 123-149

DOI: 10.32330/nusha.1863940 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 25.06.2026. Verfasst von Danyal Apuhan. Die Arbeit nennt 45 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Halk anlatılarında yer alan karakter tipleri, toplumun sosyo-kültürel, dinî ve psikolojik kodlarını yansıtan sembolik yapılardır. Bu çalışmada, Zazaca masallarda yer alan “imam/hoca” tipinin anlatıdaki işlevi, sembolik anlamı ve arketipsel karşılığı incelenmektedir. Amaç, imam tipinin yalnızca dinî bir kimlik olarak değil; aynı zamanda bilgelik, otorite, ahlaki sınama ve dönüşüm figürü olarak nasıl temsil edildiğini ortaya koymaktır. Çalışmanın veri setini, 11 masal kitabından taranan toplam 43 Zazaca masal oluşturmaktadır. Çözümlemede Vladimir Propp’un biçimbilimsel yaklaşımı, Mircea Eliade’nin kutsal–dünyevi ayrımı, Carl Gustav Jung’un arketip kuramı ve Joseph Campbell’in kahraman yolculuğu modeli birer analiz aracı olarak kullanılmıştır. Propp’un işlevsel yaklaşımı imam tipinin anlatı içindeki görevlerini görünür kılarken, Jung’un arketip çerçevesi bu tipin psikolojik-temsili derinliğini açığa çıkarır. Eliade’nin kutsal–dünyevi ayrımı ve Campbell’ın kahraman modeliyle birlikte okunduğunda imam tipi, Zazaca halk anlatılarında kutsal ile dünyevi eksen arasında köprü görevi gören bir figür olarak belirir. İncelenen masallarda imam/hoca tipi kimi örneklerde kahramanın yolunu açan bilge danışman, kimi örneklerde ise sınayan bir güç olarak konumlanmakta; yer yer mizahi eleştiri üzerinden toplumsal gerilimleri görünür kılmaktadır. Sonuç olarak imam figürü, yalnızca dinî bir karakter değil; kültürel bilinçte “ahlak bekçisi”, “bilge danışman” ve “toplumsal düzenin sesi” rolleriyle toplumsal bir ayna işlevi görmektedir.

Zitieren

APA

Apuhan, D. (2026). Zazaca Masallarda İmam Tipi: Tipolojik, Sembolik ve Arketipsel Bir İnceleme. Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi, 26(62), 123-149. https://doi.org/10.32330/nusha.1863940

Vancouver

Apuhan D. Zazaca Masallarda İmam Tipi: Tipolojik, Sembolik ve Arketipsel Bir İnceleme. Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi. 2026;26(62):123-149. doi:10.32330/nusha.1863940

BibTeX
@article{Apuhan2026,
  author = {Apuhan, Danyal},
  title = {Zazaca Masallarda İmam Tipi: Tipolojik, Sembolik ve Arketipsel Bir İnceleme},
  journal = {Nüsha Şarkiyat Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {26},
  number = {62},
  pages = {123--149},
  doi = {10.32330/nusha.1863940}
}
Kostenlos starten →