Eşiksellik ve Komünitas Kavramları ile Lütfi Kaleli’nin Görgü Romanındaki Alevi Ritüellerine Bakış
Edebî Eleştiri Dergisi · 25.03.2026 · 10 (1) · 133-146
DOI: 10.31465/eeder.1814456 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Edebî Eleştiri Dergisi, online erschienen am 25.03.2026. Verfasst von Adem Gürbüz. Die Arbeit nennt 30 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Eşiksellik ve komünitas kavramları, W. Turner tarafından geliştirilen ve geçiş ritüellerini açıklamak için başvurulan bir teoriyi ifade eder. Ritüelleri ayrılma aşaması, eşik dönemi ve tekrar bir araya gelme şeklinde üç aşamaya ayıran Turner; eşik evreye odaklanır. Bu aşamadaki katılımcıların ortak özellikler gösterdikleri, kötülüklerden arındıkları, kendi aralarında dayanışma içerisine girdikleri ve bir komünitas oluşturdukları sonucuna ulaşır. Bu çalışma Lütfi Kaleli’nin Görgü romanındaki Alevi ritüellerine Turner’ın geçiş ritüelleriyle bakmayı amaçlamaktadır. Çalışmada doküman analizi yöntemi kullanılmış, Görgü romanı ritüel odaklı olarak okunup fişlenmiştir. Daha sonra ise tespit edilen ritüellerin Turner’ın teorisiyle açıklanıp açıklanamayacağı sorgulanmıştır. Çalışma sonucunda romandaki birçok ritüelin Turner’ın ifade ettiği eşiksel evrede gerçekleştiği ve katılımcıları bir sonraki evre olan toplumla/grupla birleşmeye/bütünleşmeye hazırladığı tespit edilmiştir. Örneğin cemlerdeki bir araya gelmenin komünitas olarak değerlendirilebileceği; cem ayinlerindeki saz, semah, musahiplik, lokma sunumu vb. birçok ritüelin eşik evrede katılımcıları arındırma, dayanışma içerisine sokma, kutsala ulaştırma, statüsüzleştirme ve bir üst evreye hazırlama gibi işlevler üstlendiği görülmüştür.
Zitieren
APA
Gürbüz, A. (2026). Eşiksellik ve Komünitas Kavramları ile Lütfi Kaleli’nin Görgü Romanındaki Alevi Ritüellerine Bakış. Edebî Eleştiri Dergisi, 10(1), 133-146. https://doi.org/10.31465/eeder.1814456
Vancouver
Gürbüz A. Eşiksellik ve Komünitas Kavramları ile Lütfi Kaleli’nin Görgü Romanındaki Alevi Ritüellerine Bakış. Edebî Eleştiri Dergisi. 2026;10(1):133-146. doi:10.31465/eeder.1814456
BibTeX
@article{Grbz2026,
author = {Gürbüz, Adem},
title = {Eşiksellik ve Komünitas Kavramları ile Lütfi Kaleli’nin Görgü Romanındaki Alevi Ritüellerine Bakış},
journal = {Edebî Eleştiri Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {1},
pages = {133--146},
doi = {10.31465/eeder.1814456}
}
EUVIMED