Mitolojik Anlatılarda ve Kur’an’da Yer ile Göğün Ayrılması: Kozmogoninin Evrensel İzlerine Genel Bir Bakış
Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD) · 19.08.2026 · (Advanced Online Publication)
DOI: 10.17335/sakaifd.1879614 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD), online erschienen am 19.08.2026. Verfasst von Fatma Aygün Erdem und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 73 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Kozmogoni, insanlık tarihinin en eski kültürel ve entelektüel açıklama biçimlerinden biri olarak evrenin kökeni ve düzenine ilişkin anlatıları konu edinir. Bu anlatılar, kozmik başlangıcı açıklamanın ötesinde insanın varlık, kutsallık ve düzen anlayışını şekillendiren sembolik çerçeveler sunar. Birçok kültürde benzer biçimde görülen bu temel motif; yer ile göğün başlangıçta birleşik olduğu ve ilksel bir müdahale sonucunda birbirinden ayrıldığı düşüncesine dayanmaktadır. Sümer, Babil, Türk, Mısır, Yunan, Çin ve Māori kozmogonilerinde çeşitli biçimlerde yer alan bu motif, literatürde çoğunlukla mitolojik bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Kur’an’daki benzer ifadeler ise genellikle modern bilimsel yorumlar ya da mitolojik etkilenme iddiaları çerçevesinde ele alınmış; ancak bu yaklaşımlar Kur’an anlatısının anlam ve işlev boyutlarını açıklamaktan uzak kalmıştır. Bu çalışma, Enbiyâ Suresi’nin 30. ayetinde yer alan yer-gök ayrılığı temasını karşılaştırmalı bir yöntemle inceleyerek Kur’an’ın anlatısal konumunu ve özgünlüğünü ortaya koymayı amaçlamaktadır. Analiz, mitolojik kozmogonilerin çoktanrılı, çatışma temelli ve antropomorfik unsurlar etrafında şekillendiğini; buna karşılık Kur’an’daki yaratılış anlatısının tek ilahî otorite, düzen ve hikmet vurgusuna dayandığını göstermektedir. Kur’an anlatısı ile mitolojik gelenekler arasında bazı biçimsel benzerlikler bulunsa da ontolojik ve teolojik açılardan aralarında temel farklılıklar bulunmaktadır. Çalışma ayrıca, vahyin mitolojiye indirgenmesine yönelik teolojik bir reddiye bağlamında “esâtîrü’l-evvelîn” ithamını ele almakta, Kur’an’ın ortak kozmogonik motifleri tevhid ekseninde yeniden anlamlandıran vahyî niteliğine dikkat çekmektedir.
Zitieren
APA
Erdem, F. A., & Gömbeyaz, K. (2026). Mitolojik Anlatılarda ve Kur’an’da Yer ile Göğün Ayrılması: Kozmogoninin Evrensel İzlerine Genel Bir Bakış. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD). https://doi.org/10.17335/sakaifd.1879614
Vancouver
Erdem FA, Gömbeyaz K. Mitolojik Anlatılarda ve Kur’an’da Yer ile Göğün Ayrılması: Kozmogoninin Evrensel İzlerine Genel Bir Bakış. Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD). 2026. doi:10.17335/sakaifd.1879614
BibTeX
@article{Erdem2026,
author = {Erdem, Fatma Aygün and Gömbeyaz, Kadir},
title = {Mitolojik Anlatılarda ve Kur’an’da Yer ile Göğün Ayrılması: Kozmogoninin Evrensel İzlerine Genel Bir Bakış},
journal = {Sakarya Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi (SAUIFD)},
year = {2026},
number = {Advanced Online Publication},
doi = {10.17335/sakaifd.1879614}
}
EUVIMED