EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Dîvânü Lûgat-it Türk’te İnsan Tipolojisi: Halkbilimsel ve Psikodilbilimsel Bir Yaklaşım

Ezgi Oya Gümüş

AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ · 24.03.2026 · 14 (38) · 347-376

DOI: 10.31126/akrajournal.1816170 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ, online erschienen am 24.03.2026. Verfasst von Ezgi Oya Gümüş. Die Arbeit nennt 10 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu araştırmanın amacı, Kaşgarlı Mahmud’un 11. yüzyılda kaleme aldığı Divanü Lûgat-it Türk’te insanın hem psikolojik hem de fiziksel özelliklerini kelimeleri belirleyerek bunların hem dilbilimsel hem de psikolojik değerlerini ortaya koymaktır. Tespit edilen kelimeler, bireyin fiziksel özelliklerinden mizacına, huyundan davranışına kadar geniş bir yelpazeyi kapsamakta; aynı zamanda Türk toplumunun insana bakışını yansıtmaktadır. Çalışma, söz konusu kelimeleri üç farklı çeviriden karşılaştırarak anlam zenginliğini ve yorum farklılıklarını da ortaya koymaktadır. Araştırma, Besim Atalay (1939–1941), Ziyat Akkoyunlu–Bican Ercilasun (2005) ve Erdi Erdi–Serap Tuğba Yurteser (2017) tarafından yapılmış üç Türkçe çeviri üzerinden yürütülmüştür. Üç farklı eserden karşılaştırmalı olarak taranmış, insanın mizacı, karakteri, bedensel özellikleri ve davranış biçimlerini niteleyen 211 kelime belirlenmiştir. Bu kelimeler anlamları ve yazım şekilleri bakımından karşılaştırılarak ortak ve farklı yönleri tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular, sadece tarihî dilbilim açısından değil, aynı zamanda psikoloji, tiyatro, folklor, kültürel antropoloji gibi farklı disiplinler açısından da önemli veriler sunmaktadır. Divanü Lûgat-it Türk’teki kelime dağarcığı, Türk toplumunun insanı algılayış biçimini, duygu, düşünce ve davranış kategorilerini tarihsel bir zemin üzerinde ortaya koymaktadır. Bu yönüyle eser, modern kişilik psikolojisi ve kültürel dilbilim çalışmaları için öncül bir kaynak değerindedir.

Zitieren

APA

Gümüş, E. O. (2026). Dîvânü Lûgat-it Türk’te İnsan Tipolojisi: Halkbilimsel ve Psikodilbilimsel Bir Yaklaşım. AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ, 14(38), 347-376. https://doi.org/10.31126/akrajournal.1816170

Vancouver

Gümüş EO. Dîvânü Lûgat-it Türk’te İnsan Tipolojisi: Halkbilimsel ve Psikodilbilimsel Bir Yaklaşım. AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ. 2026;14(38):347-376. doi:10.31126/akrajournal.1816170

BibTeX
@article{Gm2026,
  author = {Gümüş, Ezgi Oya},
  title = {Dîvânü Lûgat-it Türk’te İnsan Tipolojisi: Halkbilimsel ve Psikodilbilimsel Bir Yaklaşım},
  journal = {AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ},
  year = {2026},
  volume = {14},
  number = {38},
  pages = {347--376},
  doi = {10.31126/akrajournal.1816170}
}
Kostenlos starten →