EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Tefsir Literatüründe Dilbilimsel Metot: Şinkîtî’nin Edvâʾü’l-beyân Adlı Tefsiri Örneği

Mahfuz Geylani

Tefsir Araştırmaları Dergisi · 30.04.2026 · 10 (1) · 458-479

DOI: 10.31121/tader.1864655 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Tefsir Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 30.04.2026. Verfasst von Mahfuz Geylani. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Tefsir literatürüne bakıldığında, dilin büyük bir öneme sahip olduğu ve metinlerde yoğun bir mevcudiyet sergilediği ortaya çıkmaktadır. Tefsir çalışmalarında, daha çok dilsel kullanımların ve sorunların ele alınış biçimine odaklanılması, Kur’ân tefsirlerinde takip edilen dilbilimsel metodun ortaya çıkması ve bu alanın derinlikli incelenmesi ihtiyacını doğurmuştur. Nitekim klasik ve modern çalışmalar bunun en büyük göstergesidir. Klasik dönemde daha çok meânî eserlerin görünür olduğu görülmektedir. Ancak süreç içerisinde çok yönlü ve mukayeseli okumalar ön plana çıkmıştır. Bu bağlamda zikredilebilecek isimlerden biri de Muhammed Emîn eş-Şinkîtî (ö. 1974). Şinkîtî 20. yüzyılda Moritanya’da yaşamış dönemin önde gelen alimlerinden biridir. Çeşitli ilim dallarında eserler telif etmiştir. Tefsir ilminde de Edvâ’ü’l-beyân fî izâhi’l-Kur’ân bi’l-Kur’ân adlı bir eseri mevcuttur. Eserde rivayet metodlarını kullanmakla yetinmemiş; aynı zamanda dirayet yöntemlerine de ışık tutarak çok yönlü bir tefsir örneği sunmuştur. Eser, özellikle âyetlerin dilbilimsel analizi, kelime semantiği ve morfolojik yapısı üzerine derinlemesine incelemeler içermesi yönüyle dikkat çekmektedir. Bu yönüyle eserin zengin bir dilbilimsel metodolojiye sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bu çalışma, Şinkîtî’nin adı geçen eserinde izlemiş olduğu dilbilimsel metodunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu amaç doğrultusunda, Arap dilinin zengin yönlerine dair Şinkiti’nin tespitlerinin ortaya konulması ve bu tahlillerinin ayetlerin yorumu üzerinden somutlaştırılması büyük önem taşımaktadır. Çalışmada nicel araştırma yöntemlerinden doküman incemele yöntemi takip edilmiş; tefsirinde ön plana çıkardığı Arap dilinin temel konularından olan lügat, nahiv ve sarf ilimleri ile ilgili Şinkîtî’nin metodu irdelenmiştir. Makalenin kapsamı, eserde yer alan tefsir usûlü konuları dışarıda bırakılarak dilbilimsel analizlerle sınırlandırılmıştır. Çalışma sonucunda tespit edildiği kadarıyla Şinkîtî’nin dilinin meselelerini çok yönlü ve derinlikli bir şekilde âyetlerin tefsiri üzerinden somutlaştırdığı ve ilgili meseleleri derin bir istinbat ve çok yönlü deliller ışığında ele aldığı görülmüştür. Eserin muhteviyatının lügat, nahiv ve sarf ilimlerine dair zengin bir araştırma malzemesi sunması Şinkîtî’nin bu yönünün çalışılmasını son derece ehemmiyetli kılmaktadır. Özellikle onun tefsir yaklaşımının daha çok çalışılması bu yönünün arka planda kalmasına yol açmıştır. Bu bağlamda çalışma zikri geçen yöntem ışığında onun eserinde izlemiş olduğu dilbilimsel metodu ortaya koymak üzerinedir.

Zitieren

APA

Geylani, M. (2026). Tefsir Literatüründe Dilbilimsel Metot: Şinkîtî’nin Edvâʾü’l-beyân Adlı Tefsiri Örneği. Tefsir Araştırmaları Dergisi, 10(1), 458-479. https://doi.org/10.31121/tader.1864655

Vancouver

Geylani M. Tefsir Literatüründe Dilbilimsel Metot: Şinkîtî’nin Edvâʾü’l-beyân Adlı Tefsiri Örneği. Tefsir Araştırmaları Dergisi. 2026;10(1):458-479. doi:10.31121/tader.1864655

BibTeX
@article{Geylani2026,
  author = {Geylani, Mahfuz},
  title = {Tefsir Literatüründe Dilbilimsel Metot: Şinkîtî’nin Edvâʾü’l-beyân Adlı Tefsiri Örneği},
  journal = {Tefsir Araştırmaları Dergisi},
  year = {2026},
  volume = {10},
  number = {1},
  pages = {458--479},
  doi = {10.31121/tader.1864655}
}
Kostenlos starten →