Hâkim el-Cüşemî'nin “et-Tehzîb fi’t-Tefsîr” Adlı Tefsiri Bağlamında Ezdâd Olgusuna Yaklaşımı
Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi · 28.06.2026 · (27) · 403-432
DOI: 10.34085/buifd.1866564 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, online erschienen am 28.06.2026. Verfasst von Mehmet Tahir Pekim. Die Arbeit nennt 42 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, tefsir literatürünün önemli isimlerinden Hâkim el-Cüşemî’nin et-Tehzîb fi’t-tefsîr adlı eserinde yer alan ve tek bir lafzın iki zıt anlam taşıdığı kabul edilen ezdâd kelimeleri incelemeyi amaçlamaktadır. Cüşemî ve söz konusu eseri, hem müellif hem de tefsiri üzerine yeterli akademik çalışmanın bulunmaması sebebiyle tercih edilmiştir. Araştırmanın temel hedefi, Kur’ân’da ezdâd kapsamında değerlendirilen lafızların Cüşemî tarafından nasıl ele alındığını ortaya koymak ve onun bu konudaki metodolojik yaklaşımını tespit etmektir. Bu bağlamda çalışma, genel ezdâd literatürünü incelemekten ziyade, yalnızca Cüşemî tefsirinde açıkça veya dolaylı biçimde ezdâd kapsamında değerlendirilen lafızlarla sınırlandırılmıştır. Araştırma sonucunda, Cüşemî’nin Arap dili, lugat, kırâat ve tefsir alanlarındaki ilmî birikiminin, ezdâd yorumlarına açık biçimde yansıdığı görülmüştür. O, kelimelerin anlamlarını belirlerken yalnızca sözlük verilerine dayanmakla yetinmemiş; ayetin bağlamını, kırâat farklılıklarını, sarfî yapıları, irâb takdirlerini ve önceki müfessirlerin görüşlerini birlikte değerlendirmiştir. İnceleme neticesinde, Cüşemî’nin Kur’ân’da toplam yirmi lafzı ezdâd çerçevesinde ele aldığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte, bu lafızların tamamında zıt anlamlılığı aynı ölçüde benimsemediği görülmektedir. Zira bazı kelimelerde zıtlığı açıkça kabul ederken, bazılarında kök anlam, bağlam veya kıraat farklılıkları yoluyla bu zıtlığı gidermeye çalışmıştır. Bu durum, onun ezdâd meselesine eleştirel, temkinli ve seçici bir yaklaşımla yaklaştığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, et-Tehzîb fi’t-Tefsîr’in Kur’ân’daki ezdâd lafızların anlaşılmasında önemli bir kaynak olduğunu ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Pekim, M. T. (2026). Hâkim el-Cüşemî'nin “et-Tehzîb fi’t-Tefsîr” Adlı Tefsiri Bağlamında Ezdâd Olgusuna Yaklaşımı. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi, 403-432. https://doi.org/10.34085/buifd.1866564
Vancouver
Pekim MT. Hâkim el-Cüşemî'nin “et-Tehzîb fi’t-Tefsîr” Adlı Tefsiri Bağlamında Ezdâd Olgusuna Yaklaşımı. Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi. 2026:403-432. doi:10.34085/buifd.1866564
BibTeX
@article{Pekim2026,
author = {Pekim, Mehmet Tahir},
title = {Hâkim el-Cüşemî'nin “et-Tehzîb fi’t-Tefsîr” Adlı Tefsiri Bağlamında Ezdâd Olgusuna Yaklaşımı},
journal = {Bingöl Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi},
year = {2026},
number = {27},
pages = {403--432},
doi = {10.34085/buifd.1866564}
}
EUVIMED