BURSA MERKEZLİ BİR OKUMA ÜZERİNDEN ERKEN OSMANLI SANATINDA GÜLBEZEK MOTİFİNİN ORTAK BİÇİM DİLİ
Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi · 30.07.2026 · 10 (2) · 363-399
DOI: 10.30692/sisad.1896204 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 30.07.2026. Verfasst von Lütfiye Göktaş Kaya und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Erken Osmanlı sanatı, farklı malzeme ve coğrafyalarda üretilmiş eserlerine rağmen belirli süsleme motiflerinde dikkat çekici bir biçimsel bütünlük sergiler. Bu bütünlüğün izlenebildiği örneklerden biri gülbezek motifidir. Merkezi ve radyal bir kompozisyon anlayışına dayanan gülbezek, Erken Osmanlı Dönemi’nde taş, alçı, ahşap ve çini gibi farklı malzemeler üstünde uygulanmasına karşın biçim ve kompozisyon açısından ortak bir görsel dil üretmiştir. Çalışma, söz konusu ortak dilin oluşumunu Bursa merkezli bir okuma üzerinden ele almayı amaçlamaktadır.Bursa, Erken Osmanlı Dönemi’nde siyasi ve kültürel bir merkez olmasının yanı sıra, mimari ve süsleme sanatları üretiminin yoğunlaştığı bir şehir olarak gülbezek motifinin biçimsel özelliklerinin belirgin biçimde izlenebildiği bir ortam sunmaktadır. Bursa’daki taş işçiliği örnekleri temel alınarak yapılan inceleme, gülbezek motifinin merkez-çevre ilişkisi, radyal düzen, yaprak sayısı ve ritmik tekrar gibi temel kompozisyon özelliklerinin farklı uygulamalarda tutarlılıkla korunduğunu gösterir. Aynı dönemde farklı şehir ve bölgelerde, farklı malzemelerde karşılaşılan örnekler bu biçimsel şemanın yerel ya da teknik koşullardan bağımsız olarak sürdürüldüğünü gösterir. Çalışma, Erken Osmanlı sanatında gülbezek motifinde gözlemlenen biçimsel sürekliliği, rastlantısal bir benzerlik olarak değil, bilinçli bir görsel tercih ve estetik anlayışın sonucu olarak değerlendirmektedir. Ortaya çıkan ortak biçim dilini; geçmiş oluşumların aktarımı, bani, usta, atölye ve erken dönem Osmanlı sanatında ortak bir estetik bilincin oluşmasıyla ilişkilendirmektedir.
Zitieren
APA
Kaya, L. G., & Özdemir, E. (2026). BURSA MERKEZLİ BİR OKUMA ÜZERİNDEN ERKEN OSMANLI SANATINDA GÜLBEZEK MOTİFİNİN ORTAK BİÇİM DİLİ. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 10(2), 363-399. https://doi.org/10.30692/sisad.1896204
Vancouver
Kaya LG, Özdemir E. BURSA MERKEZLİ BİR OKUMA ÜZERİNDEN ERKEN OSMANLI SANATINDA GÜLBEZEK MOTİFİNİN ORTAK BİÇİM DİLİ. Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2026;10(2):363-399. doi:10.30692/sisad.1896204
BibTeX
@article{Kaya2026,
author = {Kaya, Lütfiye Göktaş and Özdemir, Ezgi},
title = {BURSA MERKEZLİ BİR OKUMA ÜZERİNDEN ERKEN OSMANLI SANATINDA GÜLBEZEK MOTİFİNİN ORTAK BİÇİM DİLİ},
journal = {Stratejik ve Sosyal Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {10},
number = {2},
pages = {363--399},
doi = {10.30692/sisad.1896204}
}
EUVIMED