EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Anadolu Halk İnanışlarında Kötü Ruhlar ve Nazar: G. E. White’ın Gözlemleri Üzerine Bir Çeviri ve İnceleme

Şule Işık

Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR] · 24.03.2026 · 11 (1) · 85-102

DOI: 10.30622/tarr.1850955 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR], online erschienen am 24.03.2026. Verfasst von Şule Işık. Die Arbeit nennt 33 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

20. yüzyıl başlarında Anadolu coğrafyası, zengin etnik ve dinî yapısıyla Batılı misyonerler için önemli bir inceleme sahası olmuştur. Bu çalışma, söz konusu döneme ışık tutan tarihsel bir metni merkeze almaktadır. Amerikalı misyoner ve eğitimci George Edward White’ın 1919 tarihli Evil Spirits and the Evil Eye in Turkish Lore adlı makalesi, bu araştırmanın temelini oluşturur. Çalışma, bu tarihsel metnin Türkçe çevirisini ve eleştirel incelemesini içermektedir. White’ın saha gözlemleri ile dönemin köylüleri, dervişleri ve din adamlarından derlediği anlatılar Anadolu'daki doğaüstü inançları detaylı biçimde aktarır. Yazar, cin, kötü ruh ve nazar gibi olguların salt rasyonel dışı hurafeler olmadığını ortaya koyar. Ona göre bu inanışlar, toplumsal dayanışmayı güçlendiren işlevsel bir sistemdir. Bu sistemin temelinde dönemin yetersiz tıbbî ve bilimsel imkânları karşısında halkın görünmez tehditlere karşı geliştirdiği koruyucu ritüeller yatmaktadır. Demir halkadan geçme, okuyup üfleme, kutsal suyla arınma ve ruh çağırma gibi eylemler bu savunma mekanizmasının parçasıdır. Bu uygulamalar, toplumda yaşanan korku kültürünü psikolojik olarak yönetilebilir kılmıştır. Benzer şekilde nazar inancı da mavi boncuk, sarımsak ve maşallah levhalarıyla desteklenen bir sosyal kontrol mekanizması işlevi görmüştür. Metinde öne çıkan en önemli bulgulardan biri, Müslüman ve Hristiyan toplulukların aynı korkulara karşı ortak savunma mekanizmaları geliştirmesidir. Kurumsal dinlerin teolojik sınırlarını aşan bu ortak pratikler, Anadolu'da senkretik bir 'halk dindarlığı' havzası inşa etmiştir. White'ın tarihsel tanıklığını Türkçe literatüre kazandıran bu çalışma, salt bir çeviri faaliyetiyle sınırlı kalmamıştır. Yazarın oryantalist bir perspektifle kendi bağlamından kopardığı inanç pratikleri, dinin toplumsal tezahürleri ve yerel dinamikleri ekseninde yeniden okunmuştur. Böylelikle din sosyolojisi ile halkbilimin kesiştiği alanlarda yürütülecek çalışmalara eleştirel, karşılaştırmalı ve disiplinler arası bir veri tabanı sunulması amaçlanmaktadır.

Zitieren

APA

Işık, Ş. (2026). Anadolu Halk İnanışlarında Kötü Ruhlar ve Nazar: G. E. White’ın Gözlemleri Üzerine Bir Çeviri ve İnceleme. Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR], 11(1), 85-102. https://doi.org/10.30622/tarr.1850955

Vancouver

Işık Ş. Anadolu Halk İnanışlarında Kötü Ruhlar ve Nazar: G. E. White’ın Gözlemleri Üzerine Bir Çeviri ve İnceleme. Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR]. 2026;11(1):85-102. doi:10.30622/tarr.1850955

BibTeX
@article{Ik2026,
  author = {Işık, Şule},
  title = {Anadolu Halk İnanışlarında Kötü Ruhlar ve Nazar: G. E. White’ın Gözlemleri Üzerine Bir Çeviri ve İnceleme},
  journal = {Turkish Academic Research Review - Türk Akademik Araştırmalar Dergisi [TARR]},
  year = {2026},
  volume = {11},
  number = {1},
  pages = {85--102},
  doi = {10.30622/tarr.1850955}
}
Kostenlos starten →