Nûr-i Muhammedî’den Âleme: Hasan Sezâyî-i Gülşenî Dîvânı’nda Mutlak Güzelliğin Tecellîleri
Mütefekkir · 16.06.2026 · 13 (25) · 263-281
DOI: 10.30523/mutefekkir.1871130 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Mütefekkir, online erschienen am 16.06.2026. Verfasst von Ali Cançelik und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 43 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, Hasan Sezâyî-i Gülşenî Dîvânı’nda “mutlak güzellik” (hüsn-i mutlak) anlayışının tasavvufî arka planını incelemektedir. Araştırmada güzelliğin ilahi kaynağı olarak Allah’ın cemâl ve hüsn sıfatları temel alınmakta; Sezâyî’nin beyitlerinde bu güzelliğin Nûr-ı Muhammedî’den başlayarak âlem, insan ve gönül gibi varlık mertebelerinde nasıl tezahür ettiği analiz edilmektedir. Seçilmiş beyitlerin metin analizi yoluyla, cemal, hüsn, aşk ve tecelli gibi temel kavramlar incelenmiş; ayrıca celal ve cemal arasındaki diyalektik ilişki ele alınmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, Hz. Peygamber’in ilahi güzelliğin en parlak aynası olarak konumlandırılması ele alınmış; ikinci bölümde âlemin bir “tecelli aynası” şeklinde kurgulanması tartışılmıştır. Üçüncü bölümde insanın, özellikle de gönlün, mutlak güzelliğin en kapsamlı mazharı olarak görülmesi değerlendirilmiştir. Hz. Yusuf’un güzelliği ve Leylâ–Mecnûn anlatısı gibi sembolik örnekler üzerinden Sezâyî’nin estetik yaklaşımı çözümlenmiştir. Sezâyî için âlem, yaratılışın her zerresinde mutlak güzelliğin izlerinin görülebildiği, ilahi tezahürün (tecelî) bir merkezini oluşturmaktadır. Şairin tecelî kavramına çok boyutlu yaklaşımı, onun tasavvufî derinliğini ve estetik inceliğini gösteriyor. Çalışma, Sezâyî’nin mutlak güzelliği sınırsızlık, aşk ve tevhîd ilkeleri etrafında bütüncül bir tasavvufî estetik olarak inşa ettiğini ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Cançelik, A., & Kaya, İ. (2026). Nûr-i Muhammedî’den Âleme: Hasan Sezâyî-i Gülşenî Dîvânı’nda Mutlak Güzelliğin Tecellîleri. Mütefekkir, 13(25), 263-281. https://doi.org/10.30523/mutefekkir.1871130
Vancouver
Cançelik A, Kaya İ. Nûr-i Muhammedî’den Âleme: Hasan Sezâyî-i Gülşenî Dîvânı’nda Mutlak Güzelliğin Tecellîleri. Mütefekkir. 2026;13(25):263-281. doi:10.30523/mutefekkir.1871130
BibTeX
@article{Canelik2026,
author = {Cançelik, Ali and Kaya, İbrahim},
title = {Nûr-i Muhammedî’den Âleme: Hasan Sezâyî-i Gülşenî Dîvânı’nda Mutlak Güzelliğin Tecellîleri},
journal = {Mütefekkir},
year = {2026},
volume = {13},
number = {25},
pages = {263--281},
doi = {10.30523/mutefekkir.1871130}
}
EUVIMED