HÂZİM DÎVÂNI’NDA SOSYAL TENKİT
Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches] · 19.06.2026 · 9 (1) · 285-309
DOI: 10.58659/estad.1957237 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], online erschienen am 19.06.2026. Verfasst von Sacide Erdoğan und 1 weiteren Autor:innen. Die Arbeit nennt 21 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
İnsan, belirli bir çevrede, ortak kültür ve değerleri paylaştığı fertlerle bir arada yaşayan sosyal bir varlıktır. Bu yönüyle de ait olduğu toplumdan bağımsız değildir. Bilhassa şairler, duyuş ve düşünüş itibarıyla toplumun bir adım önünde yer alarak edebî eser veren birer sanatkâr olmanın ötesine geçmiş, toplumun sesi olmuş ve toplumda şahit oldukları aksaklıkları şiirlerine yansıtmışlardır. Klasik Türk edebiyatında ise divan şairleri, şiirlerinde aşk, sevgili, sevgilinin güzelliği ve şarap gibi muhtevalardan başka ferdî ve içtimai tenkitlere de yer vermişlerdir. Büyük değişimlere, içtimai ve siyasî bunalımlara sahne olan 18. yüzyıl Osmanlı coğrafyasında yaşamış Hâzim de duyarlı ve realist şair kimliğiyle tanık olduğu siyasî ve ahlaki yozlaşmayı gözler önüne sermiştir. Dönemin tezkireleri, biyografik kaynakları ve mecmualarında yer almadığı için hayatına dair kısıtlı bilgilere Dîvânı’ndan ulaşılan Hâzim’in 18. yüzyılın ikinci yarısı ile 19. yüzyılın başlarında yaşadığı düşünülmektedir. Ömrünün büyük bir kısmını Halep’te, gurbette geçirmiştir. I. Abdülhamid (1774-1789) ve III. Selim (1789-1807) saltanatlarına tanıklık etmiştir. Hâzim’in bilinen tek eseri de Dîvânı’dır. Dîvânı’nda sosyal tenkit ve şikâyet temalarını içeren farklı nazım şekillerinde kaleme aldığı pek çok şiiri mevcuttur. Bu çalışmada 18. yüzyılın sosyal ve siyasî hayatı kısaca ele alınmış, Hâzim ve Dîvânı’na dair bilgiler verilmiş, Hâzim Dîvânı’nda yer alan sosyal tenkit içerikli şiirler tespit edilerek bu şiirler belirli başlıklar altında, muhteva ve anlam yönünden incelenmiştir. Bu çalışma, bugüne dek ortaya çıkarılmamış olan Hâzim’in Dîvân’ında yer alan sosyal tenkit içerikli şiirler üzerinden dönemin aksaklıklarına dair yeni ve özgün yaklaşımlar sunacaktır.
Zitieren
APA
Erdoğan, S., & Batur, A. (2026). HÂZİM DÎVÂNI’NDA SOSYAL TENKİT. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches], 9(1), 285-309. https://doi.org/10.58659/estad.1957237
Vancouver
Erdoğan S, Batur A. HÂZİM DÎVÂNI’NDA SOSYAL TENKİT. Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]. 2026;9(1):285-309. doi:10.58659/estad.1957237
BibTeX
@article{Erdoan2026,
author = {Erdoğan, Sacide and Batur, Atilla},
title = {HÂZİM DÎVÂNI’NDA SOSYAL TENKİT},
journal = {Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]},
year = {2026},
volume = {9},
number = {1},
pages = {285--309},
doi = {10.58659/estad.1957237}
}
EUVIMED