EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Bâkî Divanı’nda Kalbin Küçük Beyni

Gülden Esra Aydoğdu

AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ · 24.03.2026 · 14 (38) · 529-550

DOI: 10.31126/akrajournal.1843240 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ, online erschienen am 24.03.2026. Verfasst von Gülden Esra Aydoğdu. Die Arbeit nennt 32 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Edebiyat, merkezinde insan olan ve birçok bilim dalıyla ilişkisi bulunan sanat dalıdır. Temel malzemesi kelimeler olan bu sanatta sözcüklerin sadece sözlük anlamlarıyla yetinilmemeli farklı bilim alanlarıyla münasebeti de incelenmelidir. Bu doğrultuda Türk edebiyatının önemli eserlerinden Bâkî divanında kalp ve kalple eş anlamlı sine, gönül, dil kelimeleri taranmış, bu sözcüklerin nörokardiyoloji alanında içsel kardiyak sinir sistemi ile ilginç benzerlikleri belirlenmiştir. Montreal Üniversitesinden Dr. J Andrew Armour “İçsel Kardiyak Sinir Sistemi” ya da diğer adıyla “kalbin küçük beyni” çalışmasıyla kalbin serebral beyne benzer nöronlar taşıdığını ve bu karmaşık sistem ile öğrenme, hatırlama, hissetme ve algılama yetisine bağımsız olarak sahip olduğunu keşfetmiştir. Yapılan araştırmada şairin bazı dizelerde belirtilen kelimelere unutma, saklama, hatırlama işlevi yüklediği tespit edilmiştir. Bâkî ayrı düştüğü sevgilisinin ya da kaşının, gözünün vb. hayalini kalbinde saklamak; gam, keder, dünya endişesi gibi varlığından rahatsız olduğu durumları unutmak, kalbinden çıkarmak; sevgilinin derdinin hazzını, zülfüni, aşkını ise gönlünde hatırlamak istemektedir. Bâkî’nin kalbe düşünme, ayırt etme, kavrama görevleri yüklediği dizeler de bulunmaktadır. Divanda kalbe sevgiliden başka düşünceleri tefekkür etmeme, elindeki tespih tanelerine rağmen zahidin aldatıcılığını fark etme ve belagat ilminde ilim tahsil ederek âlim olma işlevleri yüklenmiştir. 16. yüzyılda lirik gayelerle yazılmış bir divanın yakın dönemde keşfedilmiş bir bilimsel veri ışığında incelenmesi, edebiyat araştırmalarına farklı bakış açısı sunabilir.

Zitieren

APA

Aydoğdu, G. E. (2026). Bâkî Divanı’nda Kalbin Küçük Beyni. AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ, 14(38), 529-550. https://doi.org/10.31126/akrajournal.1843240

Vancouver

Aydoğdu GE. Bâkî Divanı’nda Kalbin Küçük Beyni. AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ. 2026;14(38):529-550. doi:10.31126/akrajournal.1843240

BibTeX
@article{Aydodu2026,
  author = {Aydoğdu, Gülden Esra},
  title = {Bâkî Divanı’nda Kalbin Küçük Beyni},
  journal = {AKRA KÜLTÜR SANAT VE EDEBİYAT DERGİSİ},
  year = {2026},
  volume = {14},
  number = {38},
  pages = {529--550},
  doi = {10.31126/akrajournal.1843240}
}
Kostenlos starten →