Arşiv Kayıtları ve Son Dönem Onarımlar Işığında Benlizâde Ahmet Reşîd Efendi Türbe ve Sebili Hakkında Bir Değerlendirme
Sanat Tarihi Dergisi · 21.07.2026 · 35 (1) · 125-159
DOI: 10.29135/std.1763734 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Sanat Tarihi Dergisi, online erschienen am 21.07.2026. Verfasst von Esra Halıcı. Die Arbeit nennt 51 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmanın amacı, Benlizâde Ahmed Reşîd Efendi külliyesinden günümüze ulaşan türbe ve sebil birimlerinin mimari, süsleme ve kentsel bağlam içerisindeki yerini arşiv belgeleri ve restorasyon verileri ışığında değerlendirmektir. Araştırmada belgesel, betimsel ve karşılaştırmalı yöntemler kullanılarak Osmanlı Arşivi belgeleri incelenmiş, yapıya ait tarihî fotoğraflar, restorasyon öncesi ve sonrası görseller ile çizimler üzerinden analiz yapılmıştır. İstanbul Fatih’te Çarşamba semtinde yer alan Benlizâde Ahmed Reşîd Efendi Türbe ve Sebili, kesin inşa tarihi bilinmemekle birlikte mimari üslubu ve çevresindeki benzer örnekler doğrultusunda XVIII. yüzyıl sonları ile XIX. yüzyıl başlarına tarihlendirilmektedir. Uzun süre harap durumda kalan yapı, 2020–2022 yılları arasında Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından gerçekleştirilen kapsamlı restorasyonla onarılarak yapının özgün mimari özellikleri büyük ölçüde ortaya çıkarılmıştır. Restorasyon sürecinde türbenin sade dış mimarisi ve iç mekândaki Rokoko üsluplu kubbe süslemeleri belirginleşirken, sebilin plan şeması, su haznesi ve pencere düzeni kamusal işlevini ortaya koymaktadır. Bu bağlamda türbe ve sebil, geç dönem Osmanlı mimarisinde dinî, sosyal ve kamusal işlevlerin bütüncül bir mekânsal kurgu içinde birleştiğini göstermektedir. Geç dönem Osmanlı mimarisinin özelliklerini yansıtan türbe ve sebil, özgünlüğünü büyük ölçüde koruması ve yeterince incelenmemiş olması nedeniyle araştırma açısından önem taşımaktadır. Bu bağlamda Benlizâde Ahmed Reşîd Efendi Türbe ve Sebili, mimari özellikleri ve konumlandığı Çarşamba semtinin tarihi kentsel dokusu içerisinde değerlendirilmesi gereken, Osmanlı’nın mahalle merkezli İslam şehir modelinin mekânsal karşılığını yansıtan özgün örneklerden biridir. Bu yönüyle yapı, dönemin toplumsal, kültürel ve dini yapısını bütüncül biçimde yansıtan önemli bir tarihsel referans niteliği taşımaktadır.
Zitieren
APA
Halıcı, E. (2026). Arşiv Kayıtları ve Son Dönem Onarımlar Işığında Benlizâde Ahmet Reşîd Efendi Türbe ve Sebili Hakkında Bir Değerlendirme. Sanat Tarihi Dergisi, 35(1), 125-159. https://doi.org/10.29135/std.1763734
Vancouver
Halıcı E. Arşiv Kayıtları ve Son Dönem Onarımlar Işığında Benlizâde Ahmet Reşîd Efendi Türbe ve Sebili Hakkında Bir Değerlendirme. Sanat Tarihi Dergisi. 2026;35(1):125-159. doi:10.29135/std.1763734
BibTeX
@article{Halc2026,
author = {Halıcı, Esra},
title = {Arşiv Kayıtları ve Son Dönem Onarımlar Işığında Benlizâde Ahmet Reşîd Efendi Türbe ve Sebili Hakkında Bir Değerlendirme},
journal = {Sanat Tarihi Dergisi},
year = {2026},
volume = {35},
number = {1},
pages = {125--159},
doi = {10.29135/std.1763734}
}
EUVIMED