EUVIMEDEUVIMED entdecken
Crossref

Taâmiye, Mülkiyet İhtilafı ve Postnişînlik: Bolu Halvetîliği Hakkında Arşiv Kayıtları ve Meclis-i Meşâyih Defterleri Üzerinden Bir İnceleme

Mehmet Tabakoğlu

Sufiyye · 30.06.2026 · (20) · 69-98

DOI: 10.46231/sufiyye.1866629 ↗

Kurz gefasst

Fachartikel in der Zeitschrift Sufiyye, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Mehmet Tabakoğlu. Die Arbeit nennt 47 Literaturangaben.

AbstractBibliografische AngabenZitierenVerwandte Studien

Abstract (Originalsprache)

Bu çalışma, 19. yüzyılda Bolu’daki Halvetî-Şâbânî geleneği Mustafa Safî Efendi’den (ö.1263/1846) sonra devam ettiren Geredeli Abdullah Efendi (öl. 1267/1850-51), MudurnuluHalil Rahmî Efendi (öl. 1284/1867-68) ve Bolulu İbrahim Efendi (öl. 1313/1897) üzerindenincelemektedir. Araştırmada Osmanlı Arşivi belgeleri, Meclis-i Meşâyih Defterleri ve menâkıbnâmeverileri nitel doküman analizi ve karşılaştırmalı tarihsel yöntem çerçevesinde değerlendirilmiş;elde edilen bulgular örnek olay incelemesi yaklaşımıyla yorumlanmıştır. Belgeler,Abdullah Efendi ve dervişlerinin darp ve tahkire uğraması karşısında merkezî idarenin taşrayöneticilerini doğrudan uyardığını; böylece Osmanlı’nın tarikat şeyhlerini hem güvenlik hemde meşruiyet açısından koruyan bir siyaset izlediğini göstermektedir. Halil Rahmî Efendi ileilgili tek arşiv belgesi Mudurnu’daki dergâhına yapılan taamiye yardımını ve dolayısıyla devletdesteğini bildirmektedir. İbrahim Efendi dosyaları ise Gölyüzü Mahallesi’nde aynı çevredeanılan Tavîl Mehmed Paşa/Derviş Osman Hücresi/Aşağı Tekke ile Hisaraltı/Kabadayı Tekkesiadlı iki Halvetî tekkesinin tarihini, yetki alanlarını ve mali kaynaklarını somut biçimde ayırt etmeyeimkân vermektedir. Çalışma, daha önce benzer araştırmalarda kullanılmamış belgeleriinceleyerek Bolu’da Halvetî-Şâbânîliğin 19. yüzyıldaki kurumsal-toplumsal yönlerine arşiv temelliyeni bir katkı sunmayı amaçlamaktadır. Böylece çalışma, Bolu’da Halvetî-Şâbânî geleneküzerine yapılan mevcut araştırmalardan farklı olarak, taâmiye tahsisleri, mülkiyet ihtilafları vepostnişînlik çekişmelerini birlikte ele almakta; Meclis-i Meşâyih defterleri ile arşiv belgelerinikarşılaştırmalı bir okuma ile değerlendirmektedir. Böylece tarikat-devlet ilişkisini yalnızcamanevî ve tasavvufî anlatılar üzerinden değil aynı zamanda hukuki, idari ve mali boyutlarıylaortaya koymayı ve Osmanlı’da tarikatların idari işleyişine dair literatürdeki önemli bir boşluğuarşiv temelli bilgilerle doldurmayı amaçlamaktadır.

Zitieren

APA

Tabakoğlu, M. (2026). Taâmiye, Mülkiyet İhtilafı ve Postnişînlik: Bolu Halvetîliği Hakkında Arşiv Kayıtları ve Meclis-i Meşâyih Defterleri Üzerinden Bir İnceleme. Sufiyye, 69-98. https://doi.org/10.46231/sufiyye.1866629

Vancouver

Tabakoğlu M. Taâmiye, Mülkiyet İhtilafı ve Postnişînlik: Bolu Halvetîliği Hakkında Arşiv Kayıtları ve Meclis-i Meşâyih Defterleri Üzerinden Bir İnceleme. Sufiyye. 2026:69-98. doi:10.46231/sufiyye.1866629

BibTeX
@article{Tabakolu2026,
  author = {Tabakoğlu, Mehmet},
  title = {Taâmiye, Mülkiyet İhtilafı ve Postnişînlik: Bolu Halvetîliği Hakkında Arşiv Kayıtları ve Meclis-i Meşâyih Defterleri Üzerinden Bir İnceleme},
  journal = {Sufiyye},
  year = {2026},
  number = {20},
  pages = {69--98},
  doi = {10.46231/sufiyye.1866629}
}
Kostenlos starten →