Azadeliğin İki Hâli: Klasik Türk Şiirinde Serv-i Âzâd ve Sûsen-i Âzâd
HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature) · 10.04.2026 · (24 [BAHAR 2026]) · 101-127
DOI: 10.28981/hikmet.1843732 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), online erschienen am 10.04.2026. Verfasst von Metin Samancı. Die Arbeit nennt 73 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, klasik Türk şiirindeki serv-i âzâd ve sûsen-i âzâd ifadelerinin ardındaki çok katmanlı anlam dünyasını klasik kaynaklar ve 14. yüzyıldan 19. yüzyıla kadar 37 farklı şairden seçilen beyitler ışığında ele almaktadır. İncelemede, bu adlandırmaların yalnızca bir mecazdan ibaret olmadığı; Iris florentina (ak süsen) ve Cupressus sempervirens ‘stricta’ (dik dallı servi) gibi bitkilerin dalsız, dik, meyvesiz ve her dem yeşil yapılarıyla ilişkili somut niteliklere dayandığı ortaya konulmaktadır. Bu çerçevede “âzâd” kelimesinin, tasavvufî literatürde nefsin ve maddî bağların terk edilmesiyle kazanılan manevî hürriyeti ifade eden anlam alanı da dikkate alınmaktadır. Çalışmanın merkezinde, şairlerin servi ve süseni; dünyevî kayıtsızlık ve istikamet fikrinden mâşuka bendelik yoluyla kazanılan azadeliğe, mâşukun ulaşılmazlığına ve âşığın sembolik konumuna, toplumsal hizmetle anlam kazanan mevkiye ve nihayet ölümle gerçekleşen mutlak azadeliğe uzanan, çok çeşitli ve zaman zaman birbirini ters yüz eden anlam bağlamları içinde nasıl işlediklerini gösteren beyitler yer almaktadır. Bu yönleriyle çalışma, klasik Türk şiirindeki bitki dünyasının soyut mazmun kalıplarıyla sınırlı olmadığını savunan mevcut yaklaşımlara dayanarak, serv-i âzâd ve sûsen-i âzâd örnekleri üzerinden doğaya dayalı gözlem, kadim düşünce ve kültürel sembolizmin kesişiminde şekillenen anlam çerçevesini değerlendirmeyi; böylece hem mazmun incelemelerine hem de edebiyat–düşünce–doğa ilişkisini merkeze alan disiplinlerarası yaklaşımlara katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Samancı, M. (2026). Azadeliğin İki Hâli: Klasik Türk Şiirinde Serv-i Âzâd ve Sûsen-i Âzâd. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature), 101-127. https://doi.org/10.28981/hikmet.1843732
Vancouver
Samancı M. Azadeliğin İki Hâli: Klasik Türk Şiirinde Serv-i Âzâd ve Sûsen-i Âzâd. HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature). 2026:101-127. doi:10.28981/hikmet.1843732
BibTeX
@article{Samanc2026,
author = {Samancı, Metin},
title = {Azadeliğin İki Hâli: Klasik Türk Şiirinde Serv-i Âzâd ve Sûsen-i Âzâd},
journal = {HİKMET-Akademik Edebiyat Dergisi (Journal Of Academic Literature)},
year = {2026},
number = {24 [BAHAR 2026]},
pages = {101--127},
doi = {10.28981/hikmet.1843732}
}
EUVIMED