Klasik Türk Şiirinde Riyânın Şiirsel ve İmgesel Dili
MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi · 24.10.2026 · 15 (4) · 1382-1402
DOI: 10.33206/mjss.1890670 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, online erschienen am 24.10.2026. Verfasst von Recep Çelik. Die Arbeit nennt 90 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu makale, klasik Türk şiirinde “riyâ/ikiyüzlülük” temasını kavramsal, poetik ve sosyo-ahlaki eksenlerde bütüncül bir çerçevede incelemektedir. Araştırmanın temel problemi, ahlaki bir zaaf olan riyânın klasik Türk şiirinde hangi ifade biçimleri ve imgelerle estetik bir görünüme kavuştuğunu ortaya koymaktır. Çalışmada gazel, kaside ve mesnevilerden seçilen temsil gücü yüksek örnekler yakın okuma yoluyla değerlendirilmiş; riyânın farklı dönem ve türlerdeki kullanımları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Ardından, riyâ temasının klasik Türk şiirindeki kullanım biçimleri; ruhsal samimiyet kaybı, aşktaki içtenliğin zedelenmesi ve ibadete riyâ karışması ekseninde değerlendirilir. Toplumsal ilişkilerde yapmacıklığın geçer akçe oluşu ve saray meclislerindeki tekellüf arzusu da bu çerçevede irdelenmektedir. Riyânın şiirdeki görünüşü ayrıca perde, tespih, ayna, kılık-kıyafet ve çarşı-pazar gibi imgeler üzerinden değerlendirilmiştir. Bu imgelerin görünüş-hakikat, iç-dış ve samimiyet-gösteriş karşıtlıkları içerisindeki işlevleri üzerinde durulmuştur. İçselliğe dayanan samimiyet ile lafza dayalı gösteri dili arasındaki gerilim görünür kılınmıştır. İncelenen örnekler, riyânın klasik Türk şiirinde yalnızca ahlaki bir kusur olarak zikredilmediğini; farklı imgeler, tipler, karşıtlıklar ve söyleyiş biçimleriyle edebî bir malzemeye dönüştürüldüğünü göstermektedir. Bu yönüyle çalışma, riyânın klasik Türk şiirindeki ifade ve temsil biçimlerini bir arada değerlendirmeyi amaçlamaktadır.
Zitieren
APA
Çelik, R. (2026). Klasik Türk Şiirinde Riyânın Şiirsel ve İmgesel Dili. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, 15(4), 1382-1402. https://doi.org/10.33206/mjss.1890670
Vancouver
Çelik R. Klasik Türk Şiirinde Riyânın Şiirsel ve İmgesel Dili. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi. 2026;15(4):1382-1402. doi:10.33206/mjss.1890670
BibTeX
@article{elik2026,
author = {Çelik, Recep},
title = {Klasik Türk Şiirinde Riyânın Şiirsel ve İmgesel Dili},
journal = {MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi},
year = {2026},
volume = {15},
number = {4},
pages = {1382--1402},
doi = {10.33206/mjss.1890670}
}
EUVIMED