Mukaddimetü’l-Edeb’deki Hayvan ve Hayvancılık Sözcüklerinin Çağdaş Türkmen Yazı Dilindeki Karşılıkları
DEDE KORKUT Uluslararasi Turk Dili ve Edebiyati Arastirmalari Dergisi · 2026
DOI: 10.25068/dedekorkut.500 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift DEDE KORKUT Uluslararasi Turk Dili ve Edebiyati Arastirmalari Dergisi, 2026. Verfasst von Aykut Türkoğlu. Die Arbeit nennt 22 Literaturangaben. Der Volltext ist frei zugänglich (Open Access, CC BY 4.0).
Abstract (Originalsprache)
Mukaddimetü'l-Edeb, söz varlığı bakımından özellikle hayvan adları ve hayvancılıkla ilgili sözcükler konusunda zengin bir içeriğe sahiptir. Dönemin Türk topluluklarının ekonomik yapısı ve yaşam biçimi büyük ölçüde hayvancılığa dayandığı için bu alana dair sözcükler eser içerisinde geniş yer tutmaktadır. Hayvan adları ve hayvancılık terimlerinin tarihsel gelişimi, Türk dili çalışmalarında önemli bir inceleme alanıdır. Tarihî sözlükler ve modern Türk lehçeleri arasındaki ilişkilerin belirlenmesi, Türk dilinin sürekliliği ve değişimi hakkında önemli bilgiler sunmaktadır. Ayrıca bu tür karşılaştırmalı çalışmalar, tarihî metinlerdeki söz varlığının çağdaş Türk lehçelerindeki izlerini ortaya koyarak dilin tarihsel gelişim sürecinin sağlıklı değerlendirilmesine katkı sağlamaktadır. Bu çalışmanın amacı, Mukaddimetü'l-Edeb'deki hayvan ve hayvancılıkla ilgili sözcükleri belirleyerek bu sözcüklerin çağdaş Türkmen Türkçesindeki karşılıklarını incelemektir. Oğuz grubuna mensup Türkmen Türkçesi, geçmişte Harezm ve Horasan bölgeleriyle yoğun temas içindeydi. Türkmen Türkçesinin tarihî Türk lehçeleriyle olan bağlantısını ortaya koymak, dilin zamansal evrimi açısından önem teşkil etmektedir. Çalışmada Mukaddimetü'l-Edeb'de tespit edilen hayvan ve hayvancılıkla ilgili sözcükler türlerine ve kullanım alanlarına göre tasnif edilmiş; ardından bu sözcüklerin Türkmen Türkçesindeki karşılıkları ses ve anlam özellikleri bakımından değerlendirilmiştir. Böylece tarihî söz varlığının günümüz Türkmen Türkçesinde ne ölçüde korunduğu, hangi sözcüklerin ses değişimine uğradığı ve hangi unsurların anlamca süreklilik gösterdiği ortaya konulmuştur. Elde edilen bulguların, Harezm ve Türkmen Türkçesi arasındaki tarihî bağların açıklanmasına ve söz varlığındaki sürekliliğin değerlendirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmanın kapsamı, çağdaş Türkmencenin standart yazı dilini en iyi yansıtan “Türkmen Dilinin Düşündürüşli Sözlügi” ile sınırlandırılmıştır. İlgili kavramların Türkmence ağızlarındaki veya özel alan sözlüklerindeki görünümleri ise müstakil araştırmanın konusu olarak değerlendirilmiştir.
Zitieren
APA
Türkoğlu, A. (2026). Mukaddimetü’l-Edeb’deki Hayvan ve Hayvancılık Sözcüklerinin Çağdaş Türkmen Yazı Dilindeki Karşılıkları. DEDE KORKUT Uluslararasi Turk Dili ve Edebiyati Arastirmalari Dergisi. https://doi.org/10.25068/dedekorkut.500
Vancouver
Türkoğlu A. Mukaddimetü’l-Edeb’deki Hayvan ve Hayvancılık Sözcüklerinin Çağdaş Türkmen Yazı Dilindeki Karşılıkları. DEDE KORKUT Uluslararasi Turk Dili ve Edebiyati Arastirmalari Dergisi. 2026. doi:10.25068/dedekorkut.500
BibTeX
@article{Trkolu2026,
author = {Türkoğlu, Aykut},
title = {Mukaddimetü’l-Edeb’deki Hayvan ve Hayvancılık Sözcüklerinin Çağdaş Türkmen Yazı Dilindeki Karşılıkları},
journal = {DEDE KORKUT Uluslararasi Turk Dili ve Edebiyati Arastirmalari Dergisi},
year = {2026},
doi = {10.25068/dedekorkut.500}
}
EUVIMED