Azerbaycan Türkçesi Sözlüğünde Olumlu Temalı Mizaç Adlarının Semantik Karşılıkları ve Analizi
Uluslararası Filoloji Bengü · 31.05.2026 · 6 (1) · 50-85
DOI: 10.62605/ufb.1883658 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Uluslararası Filoloji Bengü, online erschienen am 31.05.2026. Verfasst von Fatma Koç Şahin. Die Arbeit nennt 15 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Toplumu oluşturan bireyler, sergiledikleri davranışlar itibariyle çeşitli şekillerde adlandırılırlar. Bireyin psikolojik durumunun davranışlarına yansıması, dil ile psikoloji arasındaki ilişkiyi de ortaya koymaktadır. Dil içerisinde daha çok niteleyici sözcük kategorisinde yer alan mizaç adları, bireyin aynı zamanda kişilik özelliklerinin tasvir edilmesini sağlayan ve sosyal tutumlarını da ölçen sözcüklerdir. Mizaç adları, bireyin kendi çevresinde tanındığı kişilik özellikleriyle oluşur. Bunun yanı sıra bireyin mizaç bakımından olumlu ve olumsuz yönlerinin belirlenmesinde büyük bir rol oynar. Mizaç adlandırmaları, bireyin toplum içindeki konumunu bilmesine yardımcı olur. Mizaç bilgisinin dil aracılığyla sunulması, insanların birbirine olan bakış açısını da belirlemektedir. Bu bağlamda mizaç adları; psikolojik, sosyolojik ve filolojik açıdan bilgi veren dil ögeleridir. Toplumun değer yargılarının ve düşüncelerinin insan hususundaki önemi, mizaç adlandırmalarıyla ortaya koyulmuştur. Bireyin olaylar karşısında verdiği tepki, onun mizaç tanımını belirleyen bir durumdur. Bu durum, bireye aynı zamanda toplumsal bir rol de biçmektedir. Bireyin söz konusu rolü üstlenmesi, onun mizacı hakkında çıkarım yapılmasını kolaylaştırmaktadır. Adlandırma noktasında mizaç özelliklerinin toplum tarafından belirlenmesi, aynı zamanda kültürel bir değeri de içermektedir. Bu konuda ise dil; hem psikoloji hem de sosyoloji alanlarıyla temas etmektedir. Ayrıca bireyin davranış kimliklerinin tespit edilmesinde mizaç adları önemli bir rol oynamakta olup yaşanmışlık açısından da bir fikir sunmaktadır. Her bir mizaç adı, bir yaşanmışlıktır. Dolayısıyla dildeki mizaç adı kullanımları, kültürü yansıtan dil ögeleridir. Bu çalışmada “Azerbaycan Dilinin İzahlı Lüğeti” adlı sözlük çalışması; olumlu temalı mizaç adları tespit edilmek üzere taranacaktır. Tespit edilen olumlu temalı mizaç adları, sahip olduğu anlam özelliklerine göre tasnif edilecek ve Türkiye Türkçesindeki karşılıkları ile karşılaştırılacaktır. Ulaşılan veriler ışığında Azerbaycan Türkçesi içerisindeki olumlu temalı mizaç adları değerlendirilmiş olacaktır.
Zitieren
APA
Şahin, F. K. (2026). Azerbaycan Türkçesi Sözlüğünde Olumlu Temalı Mizaç Adlarının Semantik Karşılıkları ve Analizi. Uluslararası Filoloji Bengü, 6(1), 50-85. https://doi.org/10.62605/ufb.1883658
Vancouver
Şahin FK. Azerbaycan Türkçesi Sözlüğünde Olumlu Temalı Mizaç Adlarının Semantik Karşılıkları ve Analizi. Uluslararası Filoloji Bengü. 2026;6(1):50-85. doi:10.62605/ufb.1883658
BibTeX
@article{ahin2026,
author = {Şahin, Fatma Koç},
title = {Azerbaycan Türkçesi Sözlüğünde Olumlu Temalı Mizaç Adlarının Semantik Karşılıkları ve Analizi},
journal = {Uluslararası Filoloji Bengü},
year = {2026},
volume = {6},
number = {1},
pages = {50--85},
doi = {10.62605/ufb.1883658}
}
EUVIMED