Hoca Dehhani Divanı’nda Hayvan İmgeleri ve Kültürel Kavramlaştırma
Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi · 30.06.2026 · (55) · 320-342
DOI: 10.24058/tkidergi.1910621 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Asu Ersoy. Die Arbeit nennt 28 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Son araştırmalar ışığında 14. yüzyılda yaşadığı öne sürülen Dehhânî, Anadolu sahasında klasik Türk şiirinin öncü temsilcileri arasında yer alan bir şairdir. Hoca Dehhânî Divanı, aşk, güzellik ve tabiat gibi temaların yanı sıra sembolik anlatımlar bakımından da dikkat çeker. Bu sembolik anlatımın temel unsurlarından biri, şairin şiirlerinde yer verdiği hayvan imgeleridir. Bu makalede, Hoca Dehhânî Divanı’nda tespit edilen asdaf, burak, bülbül, dürrāc, efi, ejderha, har, hüdhüd, hümay, keklik, kumru, meges, pervane, semek, semender, simurg, şir, tavus, tuti ve zag gibi hayvan imgeleri, kültürel kavramlaştırma ve idrak dilbilimi çerçevesinde ele alınmıştır. Çalışmada, şairin şiirlerinde geçen hayvan unsurlarının yalnızca bir benzetme aracı olmadığı; aynı zamanda toplumun kültürel belleğinde yer etmiş anlamları ve düşünme biçimlerini yansıtan sembolik yapılar olarak işlev gördüğü ortaya konulmuştur. Bu doğrultuda Divan’da belirlenen hayvan imgeleri, ilgili beyitler bağlamında incelenmiş ve kültürel kavramlaştırma unsurlarıyla (metafor, metonimi, benzetme) birlikte değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda, bu hayvan imgelerinin yalnızca süsleyici teşbih unsurları olarak kullanılmadığı; aksine Türk kültür belleğindeki köklü kavramsal şemaları yansıttığı tespit edilmiştir. Dehhânî, bu imgeleri kullanarak aşkın fedakarlık boyutunu, hikmet arayışını, saltanat algısını ve kozmolojik inançları belirli bir zihnî düzen içinde somutlaştırmıştır.
Zitieren
APA
Ersoy, A. (2026). Hoca Dehhani Divanı’nda Hayvan İmgeleri ve Kültürel Kavramlaştırma. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi, 320-342. https://doi.org/10.24058/tkidergi.1910621
Vancouver
Ersoy A. Hoca Dehhani Divanı’nda Hayvan İmgeleri ve Kültürel Kavramlaştırma. Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi. 2026:320-342. doi:10.24058/tkidergi.1910621
BibTeX
@article{Ersoy2026,
author = {Ersoy, Asu},
title = {Hoca Dehhani Divanı’nda Hayvan İmgeleri ve Kültürel Kavramlaştırma},
journal = {Türk Kültürü İncelemeleri Dergisi},
year = {2026},
number = {55},
pages = {320--342},
doi = {10.24058/tkidergi.1910621}
}
EUVIMED