Rûzbihân Baklî’nin ʿArâʾisü’l-Beyân Tefsirinin Hermenötik ve Metaforik Yaklaşımla Okunması: Kehf Sûresi Örneği
Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi · 30.06.2026 · 11 (1) · 99-122
DOI: 10.24013/jomelips.1941784 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi, online erschienen am 30.06.2026. Verfasst von Adnan Arslan. Die Arbeit nennt 3 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışma, XII. yüzyılın önemli mutasavvıf müfessirlerinden Rûzbihân Baklî’nin (ö. 606/1209) Arâisü’l-Beyân adlı eseri üzerinden, işârî tefsir metodolojisini modern hermenötik ve dilbilim kuramları ışığında yeniden okumayı amaçlamaktadır. İslam tefsir geleneğinde usûlî denetimin dışında kaldığı gerekçesiyle sıkça tartışılan işârî yorumlar, bu makalede Kehf Sûresi özelinde incelenmiş; Baklî’nin yorum mantığı Hans-Georg Gadamer, Paul Ricoeur ve Umberto Eco gibi düşünürlerin teorileriyle irtibatlandırılmıştır. Çalışmanın merkezini, Baklî’nin âyetlerdeki zâhirî unsurları sâlikin iç dünyasındaki mânevî mertebelerle eşleştirdiği semantik eşleştirme (mapping) yöntemi oluşturmaktadır. Bu bağlamda, sûrede geçen ziynet, yorgunluk ve belde gibi kavramların sıradan fiziksel gerçekliklerden çıkarılıp, sâlikin ontolojik durumunu betimleyen canlı metaforlara nasıl dönüştürüldüğü analiz edilmiştir. Özellikle Hz. Mûsâ’nın yolculuğundaki nasab/yorgunluk halinin Baklî tarafından istikametten sapmanın kalp üzerindeki tesiri olarak yorumlanması, Ricoeur’ün metaforun dünyayı yeniden betimleme gücüyle açıklanmıştır. Ayrıca Baklî’nin metne yaklaşımı, Gadamer’in ufukların kaynaşması tezi çerçevesinde, Kur’ân’ın tarihsel ufku ile sûfî tecrübenin ufkunun buluştuğu dinamik bir anlama hadisesi olarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular, Baklî’nin yorumlarının keyfî birer tahayyül olmadığını, aksine metindeki semantik boşlukları (açık yapıt) tasavvufî bir iç tutarlılıkla doldurduğunu ve metni yaşayan bir hakikat alanı kıldığını göstermektedir. Sonuç olarak çalışma, geleneksel işârî tefsirin modern hermenötik imkânlarla konuşabilen, disiplinlerarası bir anlam üretme potansiyeline sahip olduğunu ortaya koymaktadır.
Zitieren
APA
Arslan, A. (2026). Rûzbihân Baklî’nin ʿArâʾisü’l-Beyân Tefsirinin Hermenötik ve Metaforik Yaklaşımla Okunması: Kehf Sûresi Örneği. Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi, 11(1), 99-122. https://doi.org/10.24013/jomelips.1941784
Vancouver
Arslan A. Rûzbihân Baklî’nin ʿArâʾisü’l-Beyân Tefsirinin Hermenötik ve Metaforik Yaklaşımla Okunması: Kehf Sûresi Örneği. Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi. 2026;11(1):99-122. doi:10.24013/jomelips.1941784
BibTeX
@article{Arslan2026,
author = {Arslan, Adnan},
title = {Rûzbihân Baklî’nin ʿArâʾisü’l-Beyân Tefsirinin Hermenötik ve Metaforik Yaklaşımla Okunması: Kehf Sûresi Örneği},
journal = {Yönetim Ekonomi Edebiyat İslami ve Politik Bilimler Dergisi},
year = {2026},
volume = {11},
number = {1},
pages = {99--122},
doi = {10.24013/jomelips.1941784}
}
EUVIMED