Geleneksel Ebru Sanatında Daire Formunun Sembolik ve Felsefi Bir Okuması
Art-e Sanat Dergisi · 18.11.2026 · (38)
DOI: 10.21602/sduarte.1940382 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Art-e Sanat Dergisi, online erschienen am 18.11.2026. Verfasst von Havva Genç. Die Arbeit nennt 22 Literaturangaben.
Abstract (Originalsprache)
Bu çalışmanın temel amacı, geleneksel ebru sanatında boyanın kitreli su yüzeyine bırakılmasıyla oluşan dairesel formun, yalnızca fiziksel bir oluşum olarak görülmesinin ötesine geçerek evrensel ve derin anlamlar barındırdığına ilişkin farklı bir bakış açısı sunmaktır. Ebru sanatı üzerine yapılan çalışmaların ağırlıklı olarak tarihsel gelişim ve teknik özellikler çerçevesinde şekillendiği; buna karşılık sanatçının tekne başında deneyimlediği içsel süreçlerin ve ortaya çıkan biçimlerin sembolik okumalarının literatürde yeterince incelenmediği görülmektedir. Bu araştırma, daire formunun barındırdığı evrensel ve kavramsal anlamları sanatçının kişisel üretim deneyimleriyle birlikte inceleyerek literatürdeki mevcut boşluğu doldurmayı hedeflemektedir. Çalışmada; literatür taraması, felsefi metinler için hermenötik analiz ve sanatçının kendi pratikleri üzerinden yürüttüğü öz-gözlem teknikleri bir arada kullanılmıştır. Ebru sanatına özgü Battal, Hatip, Bülbül Yuvası ve çiçek uygulamalarındaki daire formu ile Türk-İslam sanatlarındaki daire formları karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Yapılan incelemeler sonucunda, boyanın merkezden dışa yayılmasıyla oluşan dairesel formun; varlığın bütünlüğü, ilahi düzen ve sonsuz döngü kavramlarının sanatsal bir yansıması olarak yorumlanabileceği ortaya konulmuştur. Suyun öngörülemez yapısı, sanatçının süreç üzerindeki mutlak kontrolünün sınırlılığını gösterirken, iradesinin sınırlarını kabul ederek doğal işleyişe teslim olmasını ve tevekkül anlayışını deneyimlemesini sağlamaktadır. Sonuçta bu daire formu, yeryüzünün katı sınırlarını aşarak ilahi bir merkeze dönüşü (devir) simgeleyen sembolik bir biçim olarak değerlendirilmiş ve kuramsal içerik uygulama örnekleriyle desteklenmiştir.
Zitieren
APA
Genç, H. (2026). Geleneksel Ebru Sanatında Daire Formunun Sembolik ve Felsefi Bir Okuması. Art-e Sanat Dergisi. https://doi.org/10.21602/sduarte.1940382
Vancouver
Genç H. Geleneksel Ebru Sanatında Daire Formunun Sembolik ve Felsefi Bir Okuması. Art-e Sanat Dergisi. 2026. doi:10.21602/sduarte.1940382
BibTeX
@article{Gen2026,
author = {Genç, Havva},
title = {Geleneksel Ebru Sanatında Daire Formunun Sembolik ve Felsefi Bir Okuması},
journal = {Art-e Sanat Dergisi},
year = {2026},
number = {38},
doi = {10.21602/sduarte.1940382}
}
EUVIMED