Osmanlı Mahkemesinde Ceza Yargılamasının Pratikleri [16. Yüzyıldan 18. Yüzyıla]
Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi · 15.06.2026 · (29) · 88-111
DOI: 10.21021/osmed.1773212 ↗Kurz gefasst
Fachartikel in der Zeitschrift Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, online erschienen am 15.06.2026. Verfasst von Mustafa Demir. Die Arbeit nennt 66 Literaturangaben. Gefördert von: Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir..
Abstract (Originalsprache)
Osmanlı ceza yargılamasında davacının mahkemeye gelmesinden sonraki süreçte olup bitenler davalının vereceği cevaba göre şekillenmektedir. Davalının itirafı ile dava çözülmekte ve çok kısa zaman diliminde kadı kararını vermektedir. Aksi durumda yani inkâr söz konusu ise, davacı iddiasını ispatlamak için beyyineye-şahitlere ihtiyaç duymaktadır. Şahitler mahkemede söz almadan önce kadı tarafından soruşturulmakta, dürüstlükleri teyit edildikten sonra sözleri kabul görmektedir. Ancak davacı her davada delil ortaya koyamamaktadır. Bu durumda davalının üzerine atılı töhmeti hak etmediğine dair yemini istenmektedir. Yemin eylemi Allah’ın ismini anarak ve Kur’an el koyarak gerçekleşmekte, her millet kendi inancına göre kendi kutsal kitabı üzerine elini koyarak yemin etmektedir. Yeminden çekinme kadının davacıyı haklı bulmasına ve davanın nihayetlenmesine sebeptir. Davalının yemini ise süreci kendisi lehine sonuçlandıracak bir yolu açmaktadır. Böyle bir sonuç davacının müfteri konumuna düşmesi anlamına gelebilmektedir. Tüm bu süreç mahkeme kayıtlarında katiplerin bazı standart kalıpları kullanarak kaydedilmekte, tüm hikâye anlatıcıların sözlerinin katiplerce şekillendirilmesi ve özetlenmesi ile yazılmaktadır. Bu makalede, 16. yüzyıldan 18. yüzyıla kadar Osmanlı ceza yargılamasında ciddi bir değişim göstermeden devam eden mahkeme süreci itiraf, inkâr, şahitlik, yemin ve iftira olguları çerçevesinde ele alınmaktadır.
Förderung
- Yazarlar bu çalışma için finansal destek almadığını beyan etmiştir.
Zitieren
APA
Demir, M. (2026). Osmanlı Mahkemesinde Ceza Yargılamasının Pratikleri [16. Yüzyıldan 18. Yüzyıla]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi, 88-111. https://doi.org/10.21021/osmed.1773212
Vancouver
Demir M. Osmanlı Mahkemesinde Ceza Yargılamasının Pratikleri [16. Yüzyıldan 18. Yüzyıla]. Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi. 2026:88-111. doi:10.21021/osmed.1773212
BibTeX
@article{Demir2026,
author = {Demir, Mustafa},
title = {Osmanlı Mahkemesinde Ceza Yargılamasının Pratikleri [16. Yüzyıldan 18. Yüzyıla]},
journal = {Osmanlı Medeniyeti Araştırmaları Dergisi},
year = {2026},
number = {29},
pages = {88--111},
doi = {10.21021/osmed.1773212}
}
EUVIMED